Psikolojik sorunlar, her yaştan bireyin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir. Özellikle çocukluk döneminde karşılaşılan gelişimsel zorlukların çözümünde terapi yöntemleri kritik bir rol oynar. İşte bu yöntemlerden biri olan Floortime terapisi, down sendromu, otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve dil bozukluğu gibi pek çok durumda çocuğun gelişimini desteklemek için tasarlanmış özel bir programdır. Bu terapi kapsamında uzmanlar, çocuğun dil, duyu ve motor becerilerini değerlendirerek kısıtlılıkları tespit eder ve bu alanlarda ilerleme hedefler.
DIR Floortime Terapisi Nedir?
Floortime, gelişimsel zorluklar yaşayan çocuklara ve ailelerine destek olmak amacıyla geliştirilmiş, ilişki temelli bir terapi modelidir. Bu modelin temelini oluşturan DIR (Developmental, Individual-Differences, Relationship-Based) yaklaşımı, çocuğun bireysel gelişim düzeyini takip ederek aşamalar kaydetmesini amaçlar.
Uzmanlar, DIR Floortime terapisi modelini, gelişimsel ve bireysel farklılıklara dayanan bir ilişki kurma yaklaşımı olarak tanımlar. Terapi sırasında uzman terapist, çocuğun seviyesine inmek için onunla birlikte yere oturur ve oyunlar aracılığıyla bir bağ kurar. Bu nedenle birçok kişi bu yöntemi “yerde oyun tekniği” olarak da bilir. Ayrıca program, özel eğitim, konuşma terapisi, duyu bütünleme ve ebeveyn danışmanlığı gibi çok yönlü destekleri de içerir.
Floortime Terapisi Kimlere Uygulanır?
Çocuklarda görülen bazı gelişimsel ve duyusal bozukluklar, yaş ilerledikçe daha belirgin hale gelebilir. Bu noktada Floortime terapisi, bu sorunları erken aşamada tespit ederek çocuğun sağlıklı gelişimini desteklemeyi hedefler.
Uzmanlar, bu terapiyi genellikle aşağıdaki durumlarda tavsiye eder:
- Otizm spektrum bozukluğu
- Down sendromu
- Gelişimsel gerilik
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB)
- Dil, konuşma ve iletişim bozuklukları
- Sosyalleşme sorunları ve içe dönüklük
Unutulmamalıdır ki, bu terapiyi yalnızca DIR Floortime eğitimi almış ve ICDL tarafından sertifikalandırılmış uzman terapistler uygulamalıdır.
Floortime Terapisi Nasıl Uygulanır?
Terapinin başlangıcında terapist, öncelikle çocuğun liderliğini takip eder ve onun dünyasına girmeye odaklanır. Bu sürecin ilk adımı, çocuğun terapisti kendi oyununa kabul etmesidir. Ardından terapist, çocukla birlikte zaman geçirerek onun anlamsız gibi görünen hareketlerinin altındaki duygusal nedenleri anlamaya çalışır. Bu etkileşim boyunca terapist, çocuğun yaptığı her hareketi kabul ettiğini ve onu anladığını gösteren ortak paylaşımlar yaratır.
Bu yaklaşım sayesinde çocuk, terapist karşısında kendini güvende hisseder ve zamanla açılır. Sonrasında ise çocuk, terapistiyle daha derin bir etkileşime geçmeye, onu takip etmeye ve hatta çıkardığı sesleri taklit etmeye başlar. Böylelikle çocuk, kendi iç dünyasından çıkarak dış dünyayı gözlem ve taklit yoluyla öğrenir. Terapistler, çocukta hedeflenen gelişim seviyesine ulaşana kadar seanslara devam edebilir.
Floortime ile Oyun Terapisi Arasındaki Fark
Her iki terapi de çocuğun psikolojik sorunlarını çözmeyi amaçlasa da aralarında önemli farklar vardır.
- Floortime Terapisi: Bu yöntemde terapist, çocuğun sosyal, duyusal ve iletişimsel becerilerini geliştirmeye odaklanır. Dolayısıyla bu terapi, gelişimsel bir temel üzerine kuruludur.
- Oyun Terapisi: Diğer yandan oyun terapisinde uzman, çocuğun yaşadığı travma, taciz, korku gibi psikolojik sorunları dışa vurmasını ve kendini daha iyi ifade etmesini hedefler. Bu ise duygusal boşalım temellidir.
Floortime Terapisinin Hedefi
Floortime terapisi iki temel hedef üzerine ilerler:
- Çocuğu Tanımak: Terapist, çocuğun doğal ilgilerini takip ederek onu anlar ve gelişimine yol gösterir.
- İletişimi Sağlamak: Gelişim aşamaları tamamlandıktan sonra terapist, çocuğun çevresiyle sağlıklı iletişim kurmasını ve sosyal dünyanın bir parçası olmasını hedefler.
Bu doğrultuda uzman terapist, çocuğun bireysel farklılıklarını ve duygusal gelişimini gözlemleyerek onun kendini daha iyi ifade etmesine yardımcı olur.
Terapinin Temeli: DIR Modeli
DIR modeli, terapistin çocuğu detaylı bir şekilde değerlendirmesini ve tespit ettiği kısıtlılıklara göre kişiselleştirilmiş bir müdahale programı oluşturmasını sağlar. Modelin üç temel bileşeni şunlardır:
D (Developmental): Gelişimsel Bölüm
Bu bölümde terapist, çocuğun mevcut gelişimsel basamağını saptar ve tedavi odaklı uygulamalarla ilerlemesini hedefler. Terapistin takip ettiği gelişim basamakları şunlardır:
- Sakinliği koruma ve dikkatini odaklama
- Birlikteliğe ve ilişkiye girme
- İki yönlü ve amaçlı iletişim kurma
- Benlik algısı ve ortak problem çözme
- Düşünceleri temsil etme (sembolik oyun)
- Düşünceler arasında köprü kurma (soyut düşünme)
I (Individual Differences): Bireysel Farklılıklar Bölümü
Bu bölüm, her çocuğun çevresel uyarılara farklı tepkiler verdiği gerçeğini temel alır. Örneğin, bazı çocuklar sarılmaktan hoşlanırken bazıları bundan kaçınabilir. Terapi sürecinde uzman, bu bireysel farklılıkları anlayarak çocuğun davranışlarını çevreye uyumlu hale getirmeyi amaçlar.
R (Relationship-Based): İlişki Temelli Bölüm
Bu son bölümde terapist, çocuğun gelişim seviyesini ve bireysel farklılıklarını dikkate alarak güvene dayalı bir etkileşim kurar. Bu amaçla terapi odasının yapısını ve oyuncak seçimini çocuğa göre özenle planlar. Terapideki temel amaç, çocuğun dünyasına girerek ona eşlik etmek ve iletişim basamaklarını tamamlamasına yardımcı olmaktır.
DIR Floortime Terapisi Aşamaları ve Beceriler
Terapi sürecinde uzmanlar, çocuğun zayıf ve güçlü yönlerini tespit etmeye büyük önem verir. Özellikle otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda eksik kalan bazı temel becerileri geliştirmeyi hedeflerler.
Ortaklaşa Problem Çözme Becerisi
Bu aşamada terapist, çocuğa ihtiyaç ve duygularını ifade etmek için jest ve mimiklerini kullanarak etkileşim kurmayı öğretir. Bunun için çocuğun ilgi alanları üzerinden ilerleyerek özgüvenini artırmayı ve problem çözme isteğini geliştirmeyi sağlar.
Fikirler Arası Köprü Kurabilme
Duygusal düşünme, mantık ve gerçeklik algısını geliştirmeyi hedefleyen bu son aşamada terapist, çocuğun “evet” ya da “hayır” gibi basit cevaplar yerine kendi fikirlerini ifade ederek yanıt vermesini teşvik eder. Sonuç olarak çocuk, farklı düşünceler arasında bağ kurmayı öğrenir.
Çocuğunuz için Floortime terapisi hakkında daha detaylı bilgi almak için bizimle buradan iletişime geçebilirsiniz.
Uzman Odyolog
DIR Floortime Terapisti
Alev YILDIZ