İşitsel Rehabilitasyon Nedir?

İşitsel rehabilitasyon, cihaz ya da implant kullanan çocuğa sesleri anlamlandırmayı öğreten planlı bir eğitim sürecidir. Kısa cevap şudur: cihaz sesi iletir, rehabilitasyon ise anlamı kurar. Ayrıca süreç ne kadar erken başlarsa dil gelişimi o kadar hızlı ilerler.

İşitsel Rehabilitasyon Nedir ve Kimler İçin Uygundur?

İşitsel rehabilitasyon, sesi fark etme ve anlama becerilerini basamak basamak geliştiren bir eğitim sürecidir. Amaç yalnızca duymak değildir. Çünkü asıl hedef, gürültülü bir ortamda konuşmayı takip etmektir.

Süreç şu gruplar için uygun bir yol açar:

• İşitme cihazı kullanan bebek ve çocuklar; ayrıca cihaza yeni geçen okul çağı çocukları.
• Koklear implant ameliyatı olan çocuklar; çünkü beyin yeni sinyali tanımayı öğrenir.
• Tek taraflı işitme kaybı olan çocuklar, dolayısıyla ses yönünü bulmakta zorlananlar.
• İşitsel işlemleme güçlüğü yaşayan çocuklar; nitekim odyogramları normal çıkar.
• Sık orta kulak iltihabı geçiren çocuklar; ayrıca dinleme becerisi zayıflayan okul çocukları.

Merkezimizde bu süreci uzman odyolog yürütür. Kurucumuz Uzm. Ody. Alev Akıncı Yıldız değerlendirmeyi bizzat yapar. Böylece plan ilk günden çocuğun profiline oturur.

Duymak ile Anlamak Arasındaki Fark Nedir?

Duymak fiziksel bir olaydır. Ses dalgası kulağa ulaşır ve sinir sinyaline döner. Ancak anlamak beyinde gerçekleşir.

Bir örnek farkı netleştirir. Yabancı bir dilde konuşulan bir odada her sesi duyarsınız. Oysa hiçbirini anlamazsınız. İşitme kaybı sonrası cihaz takan çocuk da benzer bir eşikte durur.

İşitsel algı; dikkat, bellek ve dil bilgisiyle birlikte çalışır. Ayrıca görme, denge ve dokunma duyularından beslenir. Bu yüzden çalışma tek kanaldan ilerlemez.

İşitsel Algının Dört Katmanı

• Fark etme: çocuk sesin varlığını sezer, örneğin kapı zilinde başını çevirir.
• Ayırt etme: iki sesi birbirinden ayırır; böylece anne ve baba sesini karıştırmaz.
• Tanıma: sesi kaynağıyla eşler, dolayısıyla telefon zilini adlandırır.
• Anlama: cümleyi kavrar ve uygun tepkiyi verir, nitekim en üst basamak budur.

Her çocuk bu dört katmanı sırayla geçer. Bu nedenle üst basamağa atlamak zaman kaybı yaratır.

İşitsel Rehabilitasyon 6 Basamakta Nasıl İlerler?

Süreç rastgele ilerlemez. Aşağıdaki altı basamak, işitsel rehabilitasyon planının iskeletini kurar. Ayrıca her basamak somut bir çıktı üretir.

Basamaklar arasında geri dönüş normaldir. Örneğin cihaz ayarı değişince ayırt etme çalışması tekrarlanır. Bu nedenle plan esnek kalır.

Hedeflediğimiz 5 Temel Beceri

Seanslarda beş beceriyi birlikte çalışırız. Ayrıca her beceri günlük hayattaki bir ihtiyaca karşılık gelir.

• Ses farkındalığı. Çocuk sesin başladığını ve bittiğini sezer.
• Lokalizasyon. Ses kaynağının yönünü saptar; böylece trafikte güvenliği artar.
• Ayırt etme. Benzer sesleri ayırır, örneğin ‘kaş’ ile ‘kuş’ arasındaki farkı yakalar.
• İşitsel bellek. Duyduğu iki üç komutu sırayla uygular, dolayısıyla sınıfta uyumu artar.
• Gürültüde dinleme. Arka plan sesine rağmen konuşmayı takip eder.

Beceriler kolaydan zora doğru ilerler. Nitekim gürültüde dinleme en son gelen basamaktır. Bu yüzden sessiz ortamda başlarız.

İşitsel Rehabilitasyon Ne Zaman Başlamalı?

Doğru cevap nettir: cihazlandırma ya da implant sonrası ilk haftada. Çünkü beynin işitme alanı ilk üç yılda en hızlı öğrenir. Ayrıca gecikme, dil farkını her ay biraz daha açar.

Türkiye’de yenidoğan işitme taraması yaygın biçimde uygulanır. Bu sayede tanı çoğu bebekte ilk aylarda konur. Ardından cihaz süreci başlar.

Altı ay öncesinde başlayan çalışma en iyi sonucu verir. Buna karşın geç tanı alan çocuklarda da ilerleme sürer. Bu nedenle hiçbir yaşı geç saymayın.

Dil düzeyini ölçmek için dil ve konuşma değerlendirmesi yazımıza göz atın. Ayrıca yaşa göre beklentiler için 0-6 yaş dil gelişim basamakları rehberimizi inceleyin.

Cihaz, Koklear İmplant ve Beyin Uyumu

Cihaz sesi yükseltir, implant ise sinyali doğrudan sinire taşır. Ancak ikisi de anlamı kurmaz. Anlamı beyin öğrenir.

İlk haftalarda çocuk sesleri yabancı hisseder. Bu tepki normaldir. Nitekim beyin yeni kodu tanımaya çalışır.

Cihazı günde en az sekiz saat kullanmak şarttır. Çünkü kesintili kullanım öğrenmeyi yavaşlatır. Ayrıca pil ve kalıp kontrolünü her sabah yapın.

Ses ayarı değişince beceriler kısa süre geriler. Bu durumda paniğe kapılmayın. Dolayısıyla terapiste haber verin, plan hızla güncellenir.

İşitsel Rehabilitasyon ile Konuşma Terapisi Farkı

Aileler bu iki çalışmayı sık karıştırır. Oysa hedefleri farklıdır. Aşağıdaki karşılaştırma ayrımı netleştirir.

Çoğu çocuk iki desteği aynı dönemde alır. Çünkü duymadan üretmek zordur. Bu nedenle iki uzman ortak hedef listesi kurar.

Konuşma tarafı için dil ve konuşma terapisi sayfamıza göz atın. Ayrıca gecikme kaygınız varsa konuşma gecikmesi sayfamızı inceleyin.

Ailenin Evde Yapabileceği 8 Uygulama

Seans haftada iki kez sürer. Oysa öğrenme her gün ilerler. Bu nedenle ev pratiği sonucu doğrudan belirler.

• Günlük sesleri adlandırın; örneğin “kapı çalıyor” deyin ve birlikte bakın.
• Yüz yüze konuşun; çünkü dudak hareketi işitsel bilgiyi destekler.
• Televizyonu kapatın; ayrıca sessiz ortam ilk aylarda öğrenmeyi hızlandırır.
• Aynı kitabı tekrar okuyun, dolayısıyla tanıdık sözcük kalıpları pekişir.
• Şarkı ve tekerleme söyleyin; böylece ritim ve vurgu birlikte yerleşir.
• Kısa komut verin, örneğin “ayakkabını al ve kapıya koy” deyin.
• Sesin geldiği yönü sordurun; nitekim lokalizasyon oyunla gelişir.
• Günde on dakika sohbet edin; üstelik bu süre ekran süresinden değerlidir.

Uygulamaları rutine yerleştirin. Çünkü ayrı bir çalışma saati kurmak çoğu ailede sürmez. Ayrıca yemek ve banyo saatleri en verimli anlardır.

Sözcük dağarcığını büyütmek için kelime dağarcığını genişletme yolları yazımızdan yararlanın. Ayrıca aile tutumu için ebeveyn eğitim programımız destek verir.

Okulda Hangi Düzenlemeler Gerekir?

Sınıf, işitme kaybı olan çocuk için en zor ortamdır. Çünkü arka plan gürültüsü ve yankı konuşmayı bastırır. Bu nedenle küçük düzenlemeler büyük fark yaratır.

Öğretmenden şu beş uygulamayı isteyin:

• Çocuğu ön sıraya ve öğretmene yakın oturtsun; böylece dudak hareketi net görünür.
• Konuşurken tahtaya değil, sınıfa dönsün; ayrıca yüzü ışık alsın.
• Sandalye ayaklarına keçe taksın, dolayısıyla sürtünme gürültüsü azalsın.
• Önemli yönergeleri yazıya döksün; çünkü görsel destek anlamayı güçlendirir.
• Grup çalışmasında sessiz köşe kullansın; nitekim kalabalık masa dinlemeyi zorlaştırır.

FM sistem ya da kişisel mikrofon büyük katkı sağlar. Öğretmen mikrofonu takar, ses doğrudan cihaza gider. Böylece gürültü etkisi belirgin düşer.

Dönem başında öğretmenle yirmi dakikalık bir görüşme planlayın. Ardından ilk ayın sonunda tekrar görüşün. Bu iki toplantı, yılın geri kalanını rahatlatır.

İlerlemeyi Nasıl Ölçeriz?

Tahminle ilerlemek zaman kaybettirir. Bu yüzden üç ayda bir ölçüm yaparız. Ayrıca aileye yazılı rapor veririz.

• Ling altı ses testi; böylece cihaz performansını hızlıca kontrol ederiz.
• Sözcük tanıma listesi, dolayısıyla ayırt etme düzeyini sayıyla gösterir.
• Gürültüde cümle testi; çünkü sınıf ortamını en iyi bu ölçüm temsil eder.
• Aile gözlem formu; nitekim evdeki tepkiler seansta görünmeyen bilgiyi taşır.

Sonuçları grafikle sunarız. Böylece aile ilerlemeyi somut biçimde görür. Ardından hedefleri birlikte güncelleriz.

İşitsel Rehabilitasyon Sürecinde 6 Sık Hata

İşitsel rehabilitasyon sürecinde şu altı hata ilerlemeyi yavaşlatır. Ayrıca her biri kolayca önlenir.

• Cihazı yalnızca seansta takmak; çünkü beyin sürekli girdiyle öğrenir.
• Ev programını atlamak, dolayısıyla haftada iki saatle yetinmek.
• Çocuğun yerine cümleyi tamamlamak; oysa bekleme süresi konuşmayı doğurur.
• Gürültülü ortamda çalışmaya erken geçmek; bu nedenle çocuk hüsran yaşar.
• Okulla iletişim kurmamak, böylece sınıf düzenlemesini şansa bırakmak.
• İlerlemeyi yalnızca konuşma sayısıyla ölçmek; nitekim anlama daha erken gelişir.

Bu altı başlığı ilk görüşmede aileyle konuşuruz. Üstelik küçük düzeltmeler büyük fark yaratır.

Çocukla Akademi’de Süreç Nasıl İlerler?

Beykent merkezimizde her seans 40 dakika sürer. Öncelikle işitsel profil değerlendirmesi yaparız. Ardından haftalık plan netleşir.

Kurucumuz Uzm. Ody. Alev Akıncı Yıldız süreci bizzat yürütür. Odyoloji uzmanlığı ve DIR Floortime yaklaşımı bir arada ilerler. Böylece çocuk hem dinlemeyi hem iletişim kurmayı öğrenir.

Aileye her ay yazılı ilerleme raporu veririz. Bu rapor işitsel rehabilitasyon hedeflerindeki gelişimi sayısal gösterir. Bu sayede süreci tahminle değil, ölçümle takip edersiniz.

Randevu ve yol tarifi için iletişim sayfamızı kullanın. Ayrıca 0537 373 44 19 numaralı hattımızdan hafta içi 09:00-19:00 arasında bize ulaşın.

Sıkça Sorulan Sorular