Oyun Terapisi Nedir, Hangi Çocuklara Uygundur?

Oyun terapisi, çocuğun duygularını sözcük yerine oyunla anlattığı psikolojik destek yöntemidir. Terapist oyuncak seçimini ve oyun akışını okur, ardından çocuğun iç dünyasını anlamlandırır. Yöntem genellikle 2-12 yaş arasında işe yarar, çünkü bu dönemde çocuk duygusunu sözle henüz tam ifade etmez.

Oyun Terapisi Nedir?

Oyun terapisi, yetişkinlerin konuşarak aldığı psikolojik desteğin çocuktaki karşılığıdır. Çocuk duygusunu anlatmaz, ancak onu oyunda sahneler. Terapist bu sahneyi okur, sonra çocuğun ihtiyacını adlandırır.

Seans özel donanımlı bir oyun odasında geçer. Odada bebek evi, kum havuzu, hayvan figürleri ve sanat malzemesi yer alır. Her nesne belirli bir duyguya kapı açar, örneğin figürler aile ilişkisini yansıtır.

Oyun çocuğun doğal dilidir. Nitekim Zero to Three oyunun duygu düzenleme becerisini doğrudan beslediğini aktarır.

Günlük Oyundan Farkı Nedir?

Evdeki oyunla terapi odasındaki oyun aynı malzemeyi kullanır. Ancak amaç, gözlem ve kayıt tamamen farklıdır. Aşağıda iki oyun biçimini karşılaştırıyoruz.

Terapist oyunu asla yönetmeye çalışmaz. Bunun yerine çocuğun kurduğu dünyaya konuk olur. Böylece çocuk kendini yargılanmadan ifade eder.

Oyun Terapisi Hangi Yaşta Uygulanır?

Yöntem çoğunlukla 2-12 yaş aralığında işe yarar. Bu dönemde sembolik oyun hızla gelişir, dolayısıyla çocuk duygusunu figürlere yükler.

3 yaş altı çocuklarda seans daha kısa ilerler. Terapist bu yaşta ebeveyni de odaya alır, çünkü küçük çocuk ayrılığa henüz hazır değildir.

10 yaş üzerinde oyun yerini konuşmaya bırakır. Ancak sanat ve öykü çalışmaları hâlâ güçlü bir köprü kurar. Örneğin çocuk kendi kahramanını çizer, sonra onun hikayesini anlatır.

Hangi Sorunlarda Etkilidir?

Oyun terapisi geniş bir alanda destek sunar. Aşağıdaki tablo sık karşılaştığımız başlıkları ve beklenen değişimi gösterir.

Öfke başlığı ailelerden en sık gelen taleptir. Bu konuda öfke nöbeti yönetimi yazımız pratik adımlar sunar. Ayrıca kardeş kıskançlığı içeriğimiz aile içi dengeyi anlatır.

Oyun Terapisi Yöntemleri Nelerdir?

Uygulamada iki ana yaklaşım öne çıkar. Terapist çocuğun profiline göre birini seçer, bazen ikisini birlikte kullanır.

Yönlendirmesiz Oyun Terapisi

Terapist çocuğa hiçbir talimat vermez. Çocuk oyuncağı kendi seçer, ayrıca senaryoyu kendi kurar. Bu nedenle dışa vurum çok daha doğal olur.

Yönlendirmeli Oyun Terapisi

Terapist belirli bir tema önerir, örneğin hastane oyunu veya okul sahnesi. Yaklaşım hedefli çalışmayı hızlandırır. Ancak çocuk bastırdığı duyguyu daha yavaş açar.

Merkezimiz çoğunlukla yönlendirmesiz yaklaşımı temel alır. Nitekim çocuk kendi seçtiği oyunda daha çabuk güvenir. Ancak zorlayıcı bir olayın ardından terapist tema önerisini de kullanır.

Bir Seans Nasıl İlerler?

Seans 40 dakika sürer, ayrıca sabit bir akış izler. Sabit düzen çocuğun kaygısını düşürür, çünkü çocuk her adımı önceden tanır.

1. Karşılama: terapist çocuğu kapıda karşılar, ardından odanın kurallarını kısaca hatırlatır.
2. Serbest seçim: çocuk raftan istediği malzemeyi alır.
3. Oyun: terapist eşlik eder, ayrıca duyguyu sözle yansıtır.
4. Yoğunlaşma: tekrarlayan temalar belirginleşir, böylece ana mesele ortaya çıkar.
5. Kapanış: terapist son beş dakikayı önceden haber verir.
6. Aile görüşmesi: uzman ebeveyne haftalık gözlemini aktarır.

Terapist her seansı yazılı kayda geçirir. Böylece aile ilerlemeyi somut örneklerle takip eder.

Oyun Terapisi Kaç Seans Sürer?

Süreç çocuğun ihtiyacına göre değişir. Basit uyum güçlüklerinde 8-12 seans çoğunlukla yeterli olur.

Travma ve kayıp gibi ağır başlıklarda süreç uzar. Bu durumda 6 aya kadar düzenli çalışma gerekir. Ancak terapist her 8 seansta bir hedefleri yeniden değerlendirir.

Seans sıklığı genellikle haftada birdir. Yoğun dönemlerde haftada iki seans da hız kazandırır. Ancak sıklığı artırmadan önce çocuğun yorgunluk eşiğini ölçeriz.

Süreç bittikten sonra iki izlem görüşmesi planlarız. İlk görüşme birinci ayda, ikincisi üçüncü ayda gerçekleşir. Böylece kazanımın kalıcılığını somut olarak görürüz.

Oyun Terapisinin 6 Kazanımı

Düzenli süreç sonunda aileler somut değişim bildirir. Aşağıda en sık gözlemlediğimiz kazanımları sıralıyoruz.

• Duyguyu tanıma ve adlandırma, çünkü terapist duyguyu her seansta sözle yansıtır.
• İhtiyacı uygun yolla anlatma, böylece vurma ve çığlık azalır.
• Problem çözme esnekliği, örneğin oyunda alternatif son kurma.
• Özgüvende artış, dolayısıyla yeni ortamlara giriş kolaylaşır.
• Sorumluluk farkındalığı, özellikle kural içeren oyunlarda.
• Uyku ve iştah düzeninde iyileşme, çünkü kaygı yükü hafifler.

Değişimi ilk haftalarda evde değil odada fark ederiz. Ancak dördüncü haftadan sonra aile de farkı hisseder.

Süreçte Neler Değişir? Bir Örnek

Beş yaşında bir çocuk düşünelim. Kardeşi doğduktan sonra evde vurma davranışı başlamış, ayrıca gece uykusu bölünmüş.

İlk seansta çocuk bebek figürünü sürekli kutunun dışına atar. Terapist bu sahneyi yargılamaz, yalnızca duyguyu sözle yansıtır. Örneğin “bebeği burada istemiyorsun” der.

Üçüncü haftada sahne değişir. Çocuk bebeği kutuya geri koyar, ancak kendi figürünü annenin yanına yerleştirir. Böylece kıskançlık yerini yer arayışına bırakır.

Altıncı haftada aile evde vurma davranışının azaldığını bildirir. Nitekim çocuk artık ihtiyacını sözle söyler. Terapist bu noktada hedefleri yeniden düzenler.

Oyun Terapisi ile Floortime Farkı

İki yaklaşım da oyunu merkeze alır. Ancak kuramsal çerçeveleri birbirinden farklıdır.

Oyun terapisi duygusal ve psikolojik alana odaklanır. DIR Floortime ise gelişimsel basamakları hedefler, ayrıca duyusal profili temel alır. Ayrıntı için DIR Floortime nedir sayfamızı okuyun.

Bazı çocuklarda ikisi birlikte ilerler. Örneğin otizmli bir çocuk Floortime alırken kayıp sonrası oyun terapisine de başlar. Bu konuda otizm terapisi sayfamız planlamayı anlatır.

Ebeveynin Rolü Nedir?

Ebeveyn çoğu seansta odaya girmez. Çünkü çocuk yalnızken duygusunu daha rahat açar. Ancak aile süreçten hiçbir zaman kopmaz.

Terapist her seans sonunda kısa bir görüşme yapar. Bu görüşmede haftalık gözlemi ve ev önerilerini paylaşır. Ayrıca ayda bir kez daha uzun bir aile oturumu planlar.

Ev tutumu sonucun yarısını belirler. Bu nedenle ebeveyn eğitimi programımız süreci güçlendirir.

Hangi Belirtiler Başvuru Gerektirir?

Her huzursuzluk terapi gerektirmez. Ancak aşağıdaki işaretler bir ay boyunca sürerse uzmana danışın.

• Ani ve belirgin davranış değişikliği, örneğin neşeli çocuğun içe kapanması.
• Edindiği becerilerde gerileme, özellikle tuvalet ve uyku düzeninde.
• Sık tekrarlayan öfke patlamaları, ayrıca kendine zarar verme.
• Okula veya kreşe gitmeyi sürekli reddetme.
• Yoğun ayrılık kaygısı, dolayısıyla ebeveynden ayrılamama.
• Bir yaşam olayı sonrası uzun süren uyum güçlüğü.

Erken başvuru süreci belirgin biçimde kısaltır. Nitekim yerleşmemiş bir davranış çok daha hızlı değişir.

Evde Süreci Nasıl Desteklersiniz?

Terapi haftada 40 dakikadır, oysa çocuk günün tamamını evde geçirir. Aşağıda evde uygulanacak sade önerileri topladık.

• Günde 15 dakika çocuğun yönettiği ekransız oyun ayırın.
• Oyunu düzeltmeyin, ayrıca doğrusunu göstermeye çalışmayın.
• Duyguyu sözle yansıtın, örneğin “ayıcık çok kızmış” deyin.
• Soru yağmuru yerine kısa cümlelerle eşlik edin.
• Ekran süresini azaltın, çünkü ekran sembolik oyunu bastırır.
• Uyku ve yemek saatini sabitleyin, böylece güven duygusu artar.

Ekran konusunda ayrıntı için çocuklarda ekran bağımlılığı yazımıza bakın. Ayrıca oyun grubu programımız akran deneyimini destekler.

Ailelerin 5 Sık Hatası

Bazı iyi niyetli tutumlar süreci yavaşlatır. Bu nedenle aşağıdaki beş başlığa dikkat edin.

1. Seans sonrası çocuğu sorguya çekmek, oysa çocuk o an anlatmak istemez.
2. İki hafta sonra sonuç beklemek, çünkü duygusal değişim zaman ister.
3. Terapiyi ceza gibi sunmak, örneğin “uslanmazsan yine gideriz” demek.
4. Evde oyun saatini tamamen kaldırmak.
5. Terapistten gelen ev önerilerini uygulamadan bırakmak.

Bu tutumlar yerine sabır ve tutarlılık seçin. Nitekim çocuk güven duygusunu ancak düzenli tekrarla kazanır.

Çocukla Akademi’de Süreç

Beykent’teki merkezimizde süreç ilk olarak bir aile görüşmesiyle başlar. Uzmanımız gelişim öyküsünü ve güncel şikayeti dinler.

Ardından çocukla iki tanışma seansı yaparız. Bu seanslarda uzman oyun temalarını ve duygusal tepkileri kaydeder. Sonrasında aileye yazılı bir plan sunar.

Ekibimiz gerektiğinde dil ve konuşma terapisi ya da duyu bütünleme terapisi ile birlikte planlar. Soru için iletişim sayfamızdan bize yazın.

Sıkça Sorulan Sorular