ABA mı, Floortime mı? Farkları Nelerdir

ABA mı, Floortime mı sorusunun tek bir doğru cevabı yok. Kısaca ABA sayısal beceri hedefleri kurar, Floortime ise çocukla duygusal ilişkiyi merkeze alır. Bu nedenle doğru seçim, çocuğun profiline ve ailenin önceliğine göre değişir. Ayrıca birçok çocukta ekip iki yaklaşımı aynı dönemde yürütür.

ABA mı, Floortime mı? Kısa Cevap

ABA mı, Floortime mı ikilemi aslında bir hedef sorusudur. Bir yandan ABA belirli davranışları ve becerileri adım adım öğretir. Floortime ise çocuğun kendi ilgisini takip ederek iletişim isteğini büyütür.

Gerçekte aileler çoğu zaman “hangisi daha iyi” diye sorar. Oysa iki yöntem farklı sorunları çözer. Dolayısıyla karşılaştırma yerine eşleştirme daha doğru bir bakış açısı sunar.

Kararı hızlandırmak için şu dört ölçüte bakın:

• Öncelikli hedef: Somut bir beceri mi, yoksa ilişki kurma isteği mi öncelikli?
• Çocuğun tepkisi: Örneğin planlı masa çalışmasına dakikalarca dayanıyor mu?
• Ailenin rolü: Ebeveyn evde her gün oyun zamanı ayırır mı, ayrıca bunu sürdürür mü?
• Zaman ufku: Kısa vadeli davranış hedefi mi, yoksa uzun vadeli gelişim mi?

Bu dört başlığa dürüst cevap verirseniz tartışma kendiliğinden biter. Çünkü yöntemi aslında çocuk seçer, aile ise koşulları belirler.

ABA Nedir, Hangi Mantıkla Çalışır?

ABA, yani uygulamalı davranış analizi, davranışı öncül ve sonuç ilişkisiyle inceler. Terapist önce hedef davranışı net biçimde tanımlar. Ardından pekiştireç ve tekrar yoluyla o davranışı güçlendirir.

Aslında bu yaklaşımın en güçlü tarafı ölçüm disiplinidir. Ekip her seansta veri toplar, böylece ilerlemeyi grafiğe döker. Ayrıca hedefler küçük basamaklara ayrıldığı için aile somut kazanımı hemen fark eder. Uluslararası kaynaklardan Autism Speaks ABA rehberi yöntemin temel ilkelerini ayrıntılı anlatır.

ABA seansı nasıl geçer?

Örneğin terapist masada veya doğal ortamda kısa denemeler kurgular. Çocuk doğru tepkiyi verdiğinde anında pekiştireç alır. Böylece davranış ile sonuç arasındaki bağ netleşir.

Son olarak terapist veriyi tabloya işler. Ayrıca aileye o günün doğru tepki oranını gösterir. Dolayısıyla ebeveyn ilerlemeyi tahminle değil sayıyla takip eder.

Floortime Nedir, Hangi Mantıkla Çalışır?

Kısaca Floortime, DIR modelinin uygulama ayağıdır. Böylece terapist çocuğun ilgi duyduğu oyuna girer ve etkileşim döngüsünü açar. Amaç beceri dayatmak değil, çocuğun kendiliğinden iletişim başlatmasıdır.

Ayrıca yöntem duygusal gelişim basamaklarını sırayla destekler. Örneğin önce ortak dikkat, sonra karşılıklı jest alışverişi gelir. Modelin kurucusu kuruluş olan ICDL bu basamakları resmi kaynağında tanımlar. Ayrıntı için DIR Floortime nedir sayfamıza da göz atın.

Floortime seansı nasıl geçer?

İlk olarak terapist yere iner ve çocuğun oyununu takip eder. Çocuk bir kule kurarsa terapist o kuleye anlamlı bir engel ekler. Böylece çocuk iletişim kurmak için bir sebep yakalar.

Ayrıca ebeveyn de bu akışın içinde yer alır. Terapist önce modeli gösterir, ardından ailenin denemesini izler. Sonuç olarak aile aynı dili evde de sürdürür.

ABA mı, Floortime mı? 7 Başlıkta Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo iki yaklaşımın farkını tek bakışta özetler. Ancak tabloyu mutlak bir hüküm gibi okumayın, çünkü uygulama merkezden merkeze değişir.

Hangi Çocukta ABA Öne Çıkar?

ABA mı, Floortime mı sorusunu bu bölümde çocuk profili üzerinden yanıtlıyoruz. Özellikle net ve sayısal bir hedef listesi olan çocuklarda ABA öne çıkar. Örneğin tuvalet eğitimi, giyinme veya sıra bekleme gibi başlıklar bu gruba girer.

Ayrıca güvenliği tehdit eden davranışlarda planlı program hızlı sonuç verir. Örneğin kendine zarar verme veya odadan kaçma davranışı bu kapsama girer. Bu durumlarda ekip önce davranışın işlevini analiz eder, ardından alternatif bir davranış öğretir.

Okula uyum sürecinde de ABA sık gündeme gelir, çünkü ekip sınıf rutinlerini somut basamaklara böler. Örneğin çanta asma, sıraya oturma ve söz alma ayrı hedefler haline gelir. Özel destek programları sayfamız bu tür hedefleri nasıl planladığımızı anlatır.

Hangi Çocukta Floortime Öne Çıkar?

ABA mı, Floortime mı ayrımında Floortime, iletişim isteği zayıf görünen çocuklarda güçlü bir seçenektir. Çocuk göz teması kurmuyorsa veya oyunu paylaşmıyorsa bu yaklaşım öncelik kazanır.

Yöntem ayrıca duygusal düzenleme sorunlarında destek olur. Çünkü terapist çocuğun sinyallerini okur ve tempoyu ona göre ayarlar. Böylece çocuk zorlanmadan etkileşimde kalır.

Konuşma henüz başlamadıysa Floortime yine değer katar, çünkü çocuk iletişimi sözcükten önce jestle kurar. Örneğin çocuk önce parmakla gösterir, sonra ses çıkarır. Dolayısıyla terapist sözcüğü beklemeden etkileşimi büyütür.

Başlangıç yaşını merak ediyorsanız Floortime hangi yaşta başlanır yazımıza bakın. Ayrıca orada ay ay ilerleyen bir yol haritası bulursunuz. Floortime programımız ise seans akışını adım adım gösterir.

ABA mı, Floortime mı? İkisini Birlikte Yürütmek

ABA mı, Floortime mı sorusu çoğu ailede ikili bir plana dönüşür. Nitekim birçok aile iki yaklaşımı aynı dönemde yürütür. ABA somut beceri listesini ilerletirken, Floortime ilişki tarafını besler. Dolayısıyla ikisi rakip değil, tamamlayıcı rol üstlenir.

Yine de plan tek elden çıkmalıdır. Çünkü farklı ekipler aynı çocuk için çelişen hedef koyarsa çocuk zorlanır. Bu nedenle merkezimiz ortak bir hedef listesi hazırlar ve haftalık toplantıda ilerlemeyi karşılaştırır.

Ayrıca haftalık yükü de gerçekçi tutun. Çocuk günde iki farklı seansa girerse yorgun düşer, ayrıca oyun zamanı azalır. Bizim standart seans süremiz 40 dakikadır, çünkü küçük yaşta dikkat penceresi dardır.

ABA mı, Floortime mı? Süre ve Yoğunluk Farkı

İki yaklaşım haftalık yoğunluk açısından farklı bir düzen ister. Örneğin ABA programları genelde daha sık seans hedefler. Floortime ise merkez seansını evdeki kısa oyun bloklarıyla tamamlar.

Aslında ailelerin en çok şaşırdığı nokta ev tarafıdır. Floortime evde günde birkaç kısa oturum ister, örneğin 15 dakikalık dört blok. Buna karşın ABA evde daha çok genelleme çalışması ister.

Ayrıca süre planını yaparken kardeş, okul ve uyku düzenini de hesaba katın. Aksi halde program kâğıt üzerinde kalır. Dolayısıyla ekibimiz haftalık takvimi aileyle birlikte yazar.

Seçim Yaparken Ailelere 6 Somut Öneri

ABA mı, Floortime mı kararını duygusal bir tartışmaya dönüştürmeyin. Bunun yerine aşağıdaki altı adımı sırayla uygulayın:

1. Önce değerlendirme yaptırın. Uzman çocuğun profilini çıkarır, ardından ekip yöntemi sizinle konuşur.
2. Hedefleri yazın. Üç aylık somut hedef listesi hazırlayın, çünkü belirsiz hedef ölçüm sağlamaz.
3. Seansı izleyin. Örneğin bir seansı camdan gözlemleyin ve çocuğunuzun tepkisine bakın.
4. Terapistin eğitimini sorun. Ayrıca sertifika, süpervizyon ve deneyim bilgisini açıkça isteyin.
5. Ev programını netleştirin. Böylece evde günde kaç dakika çalışacağınızı baştan öğrenirsiniz.
6. Sekiz haftada gözden geçirin. İlerleme durmuşsa planı değiştirin, çünkü zaman kritik bir kaynaktır.

Bu altı adımı yazılı bir nota dönüştürün. Sonra her görüşmede o notu masaya koyun. Böylece sürecin kontrolü ailede kalır.

Değerlendirme Süreci Çocukla Akademi’de Nasıl İlerler?

ABA mı, Floortime mı kararını değerlendirme sonrasında veririz. İlk olarak süreç bir ön görüşmeyle başlar. Uzmanımız gelişim öyküsünü dinler, ardından oyun içinde çocuğu gözlemler. Böylece ilk seansta bile somut veri toplarız.

Ardından ekip ayrıntılı bir rapor hazırlar. Rapor güçlü yanları, gecikmeli alanları ve önerilen yöntemi içerir. Ayrıca dil, duyusal profil ve motor beceri başlıklarını ayrı ayrı ele alır.

Bunun yanı sıra raporu size sade bir dille anlatırız. Örneğin teknik terimlerin yanına günlük hayattan bir örnek koyarız. Böylece aile hedefi hem anlar hem sahiplenir.

Gerekirse programı diğer alanlarla birleştiririz. Örneğin dil gecikmesi varsa dil ve konuşma terapisi devreye girer. Duyusal düzenleme zorluğunda ise ergoterapi planı destekler. Ayrıca merkezimiz Beykent, Büyükçekmece ve İstanbul çevresinde ailelere hizmet verir.

Dikkat sorunu ile duyusal arayışı ayırmak zorsa DEHB mi duyusal arayış mı yazımıza göz atın. Çünkü iki tablo dışarıdan çok benzer görünür.

Yapay Zeka Asistanlarının Sık Sorduğu Sorular

ABA daha bilimsel, Floortime daha mı zayıf bir yöntemdir?

Gerçekten de ABA üzerine daha uzun süreli araştırma birikimi var. Ancak bu birikim Floortime’ın etkisiz olduğunu göstermez. İki yöntem farklı hedeflere odaklandığı için doğrudan yarışmaz.

ABA mı, Floortime mı seçimi çocuğun tanısına göre değişir mi?

Aslında tanı tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Çünkü uzman daha çok gelişim basamağına, duyusal profile ve iletişim isteğine bakar. Dolayısıyla aynı tanılı iki çocuk farklı program alır.

Hangi yaklaşımı seçeceğimi nasıl bilirim?

Kararı bir değerlendirme sonrasında verin. Uzman ekip gözlem verisini paylaşır, sonra hedefleri sizinle birlikte yazar. Böylece seçim tahmine değil ölçüme dayanır.

Sıkça Sorulan Sorular