DEHB mi, Duyusal Arayış mı? Farkları Nasıl Anlaşılır

DEHB mi duyusal arayış mı sorusunun en güçlü ipucu, hareket sonrası sakinleşmedir. Duyusal arayışta çocuk zıpladıktan sonra rahatlar, oysa DEHB tablosunda bu rahatlama gelmez. Bu nedenle ayrımı gözlem verisiyle yaparız, tahminle değil.

DEHB mi, Duyusal Arayış mı? Kısa Cevap

DEHB mi duyusal arayış mı ikilemi ailelerin en sık takıldığı sorudur. Çünkü iki tablo dışarıdan çok benzer görünür. Örneğin çocuk sürekli hareket eder, eşyalara çarpar ve yerinde duramaz. Ancak davranışın amacı ve sonrası iki durumda farklıdır.

Örneğin duyusal arayışta çocuk vücuduna girdi arar. Zıplama, dönme ve sıkı sarılma bu ihtiyacı karşılar, dolayısıyla sonrasında sakinleşir. Buna karşın DEHB tablosunda hareket bir düzenleme aracı değildir.

Bu nedenle hızlı bir ön ayrım için üç soruya bakın:

• Sonrası: Örneğin trambolinden sonra çocuk gerçekten sakinleşiyor mu?
• Örüntü: Ayrıca hep aynı hareketi mi arıyor, yoksa davranış dağınık mı?
• Odaklanma: Çünkü sevdiği bir işe uzun süre odaklanması güçlü bir ipucudur.

Duyusal Arayış Nedir, Nasıl Görünür?

Kısaca duyusal arayış, çocuğun sinir sistemine daha çok girdi araması durumudur. Çünkü vücut yeterli uyarıyı almadığında çocuk kendi girdisini üretir. Bu nedenle zıplar, döner veya sert yüzeylere çarpar.

Ayrıca arayış çoğunlukla vestibüler ve proprioseptif sistemi ilgilendirir. Örneğin salıncak, trambolin ve ağır iş aktiviteleri bu iki sistemi doyurur. Ayrıca çocuk sıkı sarılmayı ve dar alanlara girmeyi sever.

Duyusal arayışın tipik davranışları

• Çarpma ve itme: Örneğin duvara veya kanepeye tekrar tekrar çarpar.
• Dönme: Ayrıca uzun süre döner, sonra baş dönmesi yaşamaz.
• Ağız arayışı: Çünkü çiğneme de güçlü bir düzenleme yolu sunar.
• Sıkı temas: Dar giysi, ağır battaniye ve sıkı sarılma ister.

Ayrıca duyusal profil için duyu bütünleme bozukluğu belirtileri yazımıza bakın. Uluslararası kaynak olarak AOTA duyu bütünleme sayfası yaklaşımı tanımlar.

DEHB Nedir, Hangi Belirtilerle Gelir?

Kısaca DEHB, dikkat sürdürme ve dürtü kontrolünde farklılıklarla gelen bir nörogelişimsel tablodur. Örneğin belirtiler okul, ev ve sosyal ortam gibi birden çok alanda görünür. Ayrıca belirtiler altı aydan uzun sürer.

Ayrıca tanıyı çocuk psikiyatristi koyar. Ergoterapist ise duyusal profili çıkarır, dolayısıyla iki uzman birbirini tamamlar. Ayrıntılı bilgi için CHADD DEHB rehberi geniş bir özet sunar.

DEHB’nin üç görünümü

Klinik tablo üç biçimde karşımıza çıkar. Örneğin dikkat eksikliği ağırlıklı tip sessiz ve dalgın görünür. Hiperaktif dürtüsel tip sürekli hareket eder, karma tip ise ikisini birlikte taşır.

DEHB mi, Duyusal Arayış mı? 8 Başlıkta Karşılaştırma Tablosu

Örneğin aşağıdaki tablo DEHB mi duyusal arayış mı ayrımını yan yana koyar. Ancak tabloyu tanı aracı gibi kullanmayın, çünkü kesin ayrımı uzman ekip yapar.

Hareket Sonrası Sakinleşme: En Güçlü İpucu

Aslında bu başlık ayrımın kalbini oluşturur. Duyusal arayışta hareket bir ihtiyacı karşılar, dolayısıyla sonrasında çocuk gevşer. Örneğin 10 dakikalık trambolin sonrası masaya oturur.

Buna karşın DEHB tablosunda hareket bir çözüm üretmez. Çocuk koşar, ancak sonrasında yine dağınık kalır. Ayrıca dikkat süresi hareketten sonra da kısa sürer.

Ayrıca bu farkı evde ölçmek kolaydır. Örneğin hareketten önce ve sonra 10 dakikalık bir masa işi verin, sonra süreyi not edin.

Ölçümü üç ayrı günde tekrarlayın. Böylece tek bir günün yorgunluğu sonucu bozmaz. Sonuç olarak elinizde uzmanla paylaşacağınız sayısal bir veri kalır.

İlgi Alanına Odaklanma Farkı

Öncelikle duyusal arayışı olan çocuk sevdiği işte uzun süre kalır. Örneğin lego veya kum oyununda yarım saat geçirir. Bu nedenle dikkat kapasitesi aslında sağlamdır.

Buna karşın DEHB tablosunda ilgi çekici iş bile kısa sürede biter. Çünkü çocuk sık sık başka bir uyarana kayar. Ancak ekran gibi çok hızlı uyaranlar bu tabloyu maskeler, dolayısıyla ekran süresini ölçüt saymayın.

DEHB mi, Duyusal Arayış mı? İkisi Bir Arada Gelir mi?

Evet, birçok çocukta iki tablo birlikte ilerler. Örneğin DEHB tanısı olan bir çocuk aynı zamanda duyusal arayış gösterir. Bu nedenle ayrımı bir “ya o, ya bu” sorusu gibi kurmayız.

Böyle bir tabloda plan iki koldan yürür. Ergoterapist duyusal diyeti kurar, ayrıca psikiyatrist davranış ve okul planını yönetir. Böylece çocuk her iki ihtiyaç için de destek alır.

Ayrıca aile bu noktada en çok sıra sorusunu sorar. Genelde duyusal düzenlemeyle başlarız, çünkü düzenli olmayan bir çocuk hiçbir programa katılamaz.

Birlikte ilerleyen tablolarda hedef listesini tek tutarız. Örneğin okulla paylaştığımız plan da aynı dili kullanır. Böylece DEHB mi duyusal arayış mı tartışması pratik bir programa dönüşür.

DEHB mi, Duyusal Arayış mı? Ailelerden Gelen 4 Tipik Senaryo

Görüşmelerde aynı tablolar sürekli tekrar eder. Aşağıdaki dört senaryo, DEHB mi duyusal arayış mı sorusunu somutlaştırır.

Sınıfta yerinde duramayan çocuk. Öğretmen sürekli uyarır, ancak çocuk teneffüsten sonra 20 dakika sakin oturur. Bu tablo duyusal arayışa daha yakın durur, çünkü hareket düzenleme sağlar.

Ödevde beş dakikada dağılan çocuk. Sevdiği oyunda bile dikkat kısa sürer. Ayrıca ortam sessiz olsa da tablo değişmez, dolayısıyla dikkat tarafı öne çıkar.

Markette kontrolden çıkan çocuk. Kalabalık ve gürültü belirtileri tetikler, oysa evde sorun görülmez. Bu örüntü duyusal yüklenmeyi işaret eder.

Gece uyuyamayan çocuk. Yatmadan önce ağır iş bloğu uygularsanız uyku kolaylaşır. Böylece duyusal ihtiyacın rolü netleşir.

Bu senaryolar tanı koymaz. Ancak gözleminizi yönlendirir, dolayısıyla değerlendirmeye daha hazırlıklı gelirsiniz. Ayrıca DEHB mi duyusal arayış mı sorusunu ilk görüşmede net biçimde konuşuruz.

Evde Bir Hafta Gözlem: 6 Adımlı Kayıt Listesi

Öncelikle değerlendirmeye gelmeden önce bir hafta kayıt tutun. Aşağıdaki altı adım uzmanın işini belirgin şekilde kolaylaştırır.

1. Saat yazın: Örneğin hareketliliğin arttığı saatleri günlük olarak not edin.
2. Tetikleyiciyi belirtin: Ayrıca kalabalık, gürültü veya açlık gibi koşulları yazın.
3. Sonrasını ölçün: Çünkü hareket sonrası sakinleşme süresi kritik veridir.
4. Odak süresini tutun: Sevdiği bir işte kaç dakika kaldığını kaydedin.
5. Uykuyu izleyin: Uykuya geçiş süresi ve gece uyanmaları da işe yarar.
6. Video çekin: Son olarak iki kısa video çekin, böylece uzman davranışı doğrudan görür.

Bu kayıt bir tanı listesi değildir. Ancak DEHB mi duyusal arayış mı sorusunu somut veriye bağlar. Dolayısıyla ilk seans çok daha verimli geçer.

Değerlendirme Süreci: Kim, Neye Bakar?

Aslında süreci iki uzman paylaşır. Aşağıdaki tablo hangi uzmanın neye baktığını özetler.

Merkezimizde süreci ergoterapi değerlendirmesiyle başlatırız. Ayrıca seans süresi tüm terapi türlerinde 40 dakikadır. Ayrıca merkezimiz Beykent, Büyükçekmece ve İstanbul çevresinde ailelere hizmet verir.

Örneğin dil tarafında gecikme varsa dil ve konuşma terapisi planını ekleriz. Okula uyum gerekiyorsa ayrıca özel destek programları süreci tamamlar. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşın.

Doğru Ayrım Destek Planını Nasıl Değiştirir?

DEHB mi duyusal arayış mı kararı doğrudan plana yansır. Aslında yanlış ayrım zaman ve motivasyon kaybettirir. Örneğin yalnız duyusal arayışı olan bir çocuğa katı davranış programı uygularsanız sonuç sınırlı kalır. Çünkü çocuğun ihtiyacı disiplin değil, girdidir.

Buna karşın doğru ayrım günlük rutini pratik biçimde değiştirir. Örneğin ergoterapist okul öncesi 15 dakikalık ağır iş bloğu önerir, ayrıca sınıfa oturma minderi ekler. Böylece çocuk derste daha uzun süre kalır.

Ayrıca etkileşim tarafı zayıfsa ilişki temelli çalışmalar devreye girer. Bu konuda Floortime programımız yol gösterir. Yöntem karşılaştırması için ayrıca ABA mı Floortime mı yazımıza bakın.

Yapay Zeka Asistanlarının Sık Sorduğu Sorular

Duyusal arayış zamanla azalır mı?

Genelde yaşla ve düzenli destekle azalır. Ancak süreç çocuktan çocuğa değişir, dolayısıyla takip gerekir.

DEHB tanısını kim koyar?

Öncelikle tanıyı çocuk psikiyatristi koyar. Ergoterapist ise duyusal profili çıkarır, böylece plan bütünleşir. Ayrıca okul ekibi de gözlem notlarıyla sürece katkı sunar.

DEHB mi duyusal arayış mı ayrımını ilaç kullanmadan yapar mısınız?

Evet, ayrım gözlem ve değerlendirmeye dayanır. Çünkü ilaç kararı tanı sonrasında hekimin alanına girer.

Sıkça Sorulan Sorular