Bireysel Farkındalık ve Duyu Profili

Bireysel farkındalık, bir çocuğun duyusal, psikolojik, zihinsel ve sosyal özelliklerinden oluşan kişiye özel profildir. DIR Floortime yaklaşımında terapist bu profili önce çıkarır, sonra seansı ona göre kurar. Örneğin sese hassas bir çocukla sakin bir tonda çalışırız. Böylece çocuk kendini güvende hisseder, ayrıca etkileşime çok daha açık hale gelir.

Bireysel Farkındalık Nedir?

Bireysel farkındalık, çocuğu tanısıyla değil kendi özellikleriyle tanımlayan bir haritadır. Harita dört katman içerir: duyusal tepkiler, psikolojik durum, zihinsel kapasite ve sosyal ilişki biçimi.

Terapist bu haritayı seansın ilk dakikasından itibaren kullanır. Çünkü aynı oyuncak bir çocuğu düzenlerken diğerini dağıtır. Dolayısıyla ortak bir program hiçbir çocukta tam verim vermez.

DIR modelinde bu katman “I” harfini, yani bireysel farklılıkları karşılar. Ayrıca ICDL modelin üç bileşenini gelişim, bireysel farklılık ve ilişki olarak tanımlar.

Bireysel Farkındalık Neden Önemlidir?

Seans odasını her çocuk için yeniden düzenleriz. Çocuğu rahatsız eden nesneleri önce ortamdan kaldırırız. Ayrıca anlamsız tekrarlı oyunu tetikleyen oyuncakları da uzaklaştırırız.

Bu küçük düzenleme büyük fark yaratır. Çocuk regülasyonunu korur, böylece terapistle göz teması kurar. Nitekim etkileşim halkalarının sayısı ilk seanstan itibaren artar.

Bireysel farkındalık aynı zamanda aileye ortak bir dil kazandırır. Ebeveyn artık “yaramazlık yapıyor” yerine “sese hassas” der. Bu nedenle evdeki çatışma da azalır.

Bireysel Farkındalığın 9 Duyu Alanı

Terapist önce dokuz duyu alanını tek tek puanlar. Ayrıca her alan her çocukta farklı yoğunlukta çıkar. Bu nedenle profil hiçbir çocukta birebir tekrarlanmaz.

Dokuz alan birbirinden bağımsız çalışmaz. Örneğin proprioseptif girdi işitsel hassasiyeti yatıştırır. Bu nedenle terapist alanları birlikte planlar.

Duyusal Arayış ile Duyusal Kaçınma Farkı

Bireysel farkındalık profilinde iki uç sık karşımıza çıkar. Örneğin bir çocuk uyaranı arar, diğeri ondan kaçar. Bu nedenle aşağıdaki karşılaştırma farkı somutlaştırır.

Çoğu çocuk iki uç arasında karma bir profil taşır. Örneğin bir çocuk harekette arayış, seste kaçınma gösterir. Bu nedenle terapist iki ucu tek başlıkta toplamaz. Ayrıntı için duyu bütünleme bozukluğu belirtileri yazımızı okuyun.

Bireysel Farkındalık Profilini Nasıl Çıkarırız?

Bireysel farkındalık profili tek bir testle çıkmaz. Çünkü çocuk her ortamda farklı davranır. Bu nedenle terapist üç kaynağı birlikte kullanır.

1. Aile görüşmesi: günlük rutinde hangi anların zorlandığını dinleriz.
2. Serbest oyun gözlemi: çocuğun kendi seçtiği oyuncakları ve tepkilerini izleriz.
3. Yapılandırılmış deneme: farklı duyusal girdileri sırayla sunar, tepkiyi kaydederiz.

Üç kaynak birleşince tablo netleşir. Ardından terapist ilk seans planını yazar. Ayrıca profili her ay yeniden gözden geçiririz, çünkü çocuk sürekli değişir.

Pratikte Nasıl Kullanırız? Bir Örnek

Örnek bir çocuk düşünelim. Salıncakta durmadan sallanıyor, yani vestibüler arayışı yüksek. Ağzına her nesneyi alıyor, dolayısıyla oral motor arayışı belirgin.

Yüksek ses duyunca hemen kulaklarını kapatıyor. Ayrıca oyuncak kalabalığı dikkatini dağıtıyor. Bu dört bilgi bize net bir yol haritası verir.

Seansa salıncakla başlarız, çünkü çocuk orada regüle olur. Ağız arayışı için güvenli bir çiğneme aracı sunarız. Sesimizi alçaltırız, ayrıca odada yalnızca üç oyuncak bırakırız.

Sonuç hızlı gelir. Çocuk terapiste bakar, oyunu paylaşır ve sıra alır. Böylece Floortime hedefleri gerçek bir ilişki içinde ilerler.

Psikolojik Durum Profili Nasıl Etkiler?

Bireysel farkındalık yalnızca duyusal profilden ibaret değildir. Çocuğun o günkü ruh hali de tabloyu değiştirir.

Bazı çocuklar yolda üzücü bir olay yaşar. Kimileri merkezi doktor muayenesi sanıp gerginleşir. Örneğin bir çocuk yalnızca acıktığı için seansa dağınık gelir.

Mizaç da kalıcı bir bileşendir. Çekingen, hareketli veya çabuk öfkelenen yapı her çocukta farklıdır. Bu nedenle terapist seansın ilk beş dakikasını gözleme ayırır.

Bireysel Farkındalık ve DIR Floortime İlişkisi

DIR modeli üç harften oluşur: gelişimsel basamaklar, bireysel farklılıklar ve ilişki. Bireysel farkındalık burada ortadaki harfi karşılar. Ayrıca diğer iki bileşen bu temelin üzerinde yükselir.

ICDL Floortime seansının çocuğun ilgisini takip ederek ilerlediğini vurgular. Ancak ilgiyi takip etmek için önce duyusal eşikleri bilmek gerekir.

Ayrıntılı bilgi için DIR Floortime nedir sayfamızı inceleyin. Ayrıca Floortime seansında neler olur yazımız akışı adım adım anlatır. Otizmde uygulama için otizmde Floortime sayfamıza bakın.

Evde Bireysel Farkındalık İçin Neye Bakarsınız?

Aileler bir hafta boyunca kısa notlar tutar. Çünkü tek bir gün yanıltıcı sonuç verir. Ayrıca aşağıdaki sorular gözlemi kolaylaştırır.

• Çocuk hangi seslerde irkiliyor, hangi seslerden hoşlanıyor?
• Hangi kumaş ve dokuları reddediyor?
• Günün hangi saatinde daha sakin, hangi saatinde daha dağınık?
• Hangi hareket onu yatıştırıyor, örneğin sallanma mı yoksa sıkı sarılma mı?
• Yeni bir ortama girerken ilk tepkisi nedir?
• Hangi besin dokularını kabul ediyor, hangilerini geri çeviriyor?

Notları seansa getirin. Terapist bu kayıtla profili çok daha hızlı çıkarır. Ayrıca evde Floortime ebeveyn rehberi sayfamız günlük uygulamayı anlatır.

Duyu Profiline Göre Ev Düzenlemesi

Küçük düzenlemeler günlük çatışmayı belirgin biçimde azaltır. Ancak her öneri her çocuğa uymaz. Bu nedenle aşağıdaki listeyi profile göre seçin.

• Sese hassas çocuk için evde sessiz bir köşe ayırın, ayrıca ani sesleri önceden haber verin.
• Hareket arayışı yüksek çocuk için kapı barfiksi veya minder köşesi kurun.
• Dokunsal hassasiyet varsa kıyafet etiketlerini kesin.
• Görsel arayış belirginse oyuncakları kapalı kutularda saklayın.
• Oral arayış için güvenli çiğneme araçları bulundurun.
• Geçişleri görsel program kartıyla önceden gösterin, böylece belirsizlik azalır.

Bu düzenlemeler terapiyi tamamlar. Nitekim çocuk günün büyük bölümünü evde geçirir. Duyusal çalışmanın kapsamı için duyu bütünleme terapisi sayfamıza bakın.

Bireysel Farkındalık Terapi Hedeflerini Nasıl Değiştirir?

Aynı gelişimsel hedef, farklı profillerde farklı yolla ilerler. Örneğin “sıra alma” hedefini ele alalım. Aşağıdaki tablo aynı hedefin üç profilde nasıl değiştiğini gösterir.

Hedef aynı kalır, ancak yol değişir. Bu nedenle bireysel farkındalık planı olmayan bir program çoğu zaman tıkanır. Nitekim aileler ilerlemeyi ancak uyarlama sonrası görür.

Okulla Bireysel Farkındalık Bilgisini Nasıl Paylaşırsınız?

Çocuk gününün büyük bölümünü okulda geçirir. Bu nedenle öğretmen profili bilirse uyum belirgin biçimde artar. Kısa ve somut bir not en iyi sonucu verir.

• Tek sayfalık bir profil özeti hazırlayın, ayrıca yalnızca üç öncelikli maddeye yer verin.
• Hangi uyaranın çocuğu dağıttığını açıkça yazın, örneğin zil sesi veya kalabalık koridor.
• Hangi girdinin yatıştırdığını ekleyin, çünkü öğretmen ilk olarak buna başvurur.
• Oturma yerini pencere ya da kapı gibi uyaran kaynaklarından uzak isteyin.
• Geçiş anları için önceden uyarı ricasında bulunun.
• Dönem ortasında notu birlikte güncelleyin.

Öğretmen geri bildirimini terapiste iletin. Böylece profil okul gözlemiyle de zenginleşir. Dolayısıyla plan her iki ortamda birden çalışır.

Ailelerin En Sık Yaptığı 5 Hata

Bireysel farkındalık konusunda bazı yaygın yanılgılar süreci yavaşlatır. Aşağıdaki beş başlığa dikkat edin.

1. Duyusal tepkiyi inatçılık sanmak, dolayısıyla ceza yöntemine başvurmak.
2. Aynı tanıya sahip iki çocuğa aynı programı uygulamak.
3. Çocuğu rahatsız eden uyaranı “alışsın” diye artırmak.
4. Profili bir kez çıkarıp yıllarca güncellememek.
5. Yalnızca duyusal alana bakmak, oysa psikolojik durum da belirleyicidir.

Bu hatalar yerine gözlem ve esneklik seçin. Ayrıca ebeveyn eğitimi programımız aileye somut teknikler kazandırır.

Neden Her Çocuk Farklı Ele Alınmalı?

Her yetişkin birbirinden farklıdır. Çocuklar da tanıları ne olursa olsun aynı ölçüde farklıdır. Bu nedenle kalıp yaklaşım iletişimi zayıflatır.

Dikkat şikayeti olan iki çocuk düşünün. Biri duyusal arayış nedeniyle hareketlidir, diğeri kaygı nedeniyle dağınıktır. Dolayısıyla ikisine aynı program uymaz.

Ayrım için DEHB mi duyusal arayış mı yazımızı okuyun. Ayrıca otizm terapisi sayfamız bireysel planlamayı anlatır.

Çocukla Akademi’de Değerlendirme Nasıl İlerler?

Beykent’teki merkezimizde süreç tek görüşmede başlar. Uzmanımız önce aileyi dinler. Ardından çocuğu serbest oyun içinde gözlemler.

Değerlendirme 40 dakika sürer. Uzman bu sürede dokuz duyu alanını ve etkileşim basamaklarını kaydeder. Sonrasında aileye yazılı bir profil raporu verir.

Gerekli durumda ekibimiz Floortime uygulama süreci planını başlatır. Sorularınız için iletişim sayfamızdan bize yazın. Ayrıca Beylikdüzü hizmet bölgesi sayfamız ulaşım ayrıntılarını içerir.

Profili her ay yeniden gözden geçiririz. Uzmanımız o görüşmede değişen eşikleri not eder. Böylece program çocuğun güncel ihtiyacına uyar.

Sıkça Sorulan Sorular