Çocuklarda ısırma çoğu zaman kötü niyet taşımaz; çocuk henüz kelimeye dökemediği bir ihtiyacı dişleriyle anlatır. Genellikle ısırma davranışı bir ile üç yaş arasında yoğunlaşır ve dil geliştikçe azalır. Bu yazıda 6 olası nedeni, ısırma anında ne yapacağınızı, yerine hangi becerinin öğretileceğini ve evde 7 adımlı planı anlatıyoruz.
Bir pazartesi öğleden sonra kreş öğretmeni telefonda çekinerek konuştu: “Ege bugün yine bir arkadaşının koluna dişlerini geçirdi.”
Ardından annesi o akşam bize üç soruyla geldi. Oğlu neden ısırıyordu, kreş onu gruptan çıkarır mıydı ve evde ne yapmalıydı? Üstelik yirmi iki aylık Ege yalnız birkaç kelime söylüyordu.
Aslında bu üçüncü ayrıntı, ilk sorunun cevabına en çok yaklaşan ipucuydu. Çünkü çocuklarda ısırma çoğu zaman sözcüklerin yetişemediği yerde başlar.
Çocuklarda ısırma ne anlatır?
Öncelikle şunu bilin: ısırma küçük çocukların en hızlı ve en etkili tepkilerinden biridir. Bir oyuncağı geri alır, kalabalıkta yer açar ve yetişkini anında koşturur. Bu yüzden çocuk için şaşırtıcı derecede işe yarayan bir araçtır.
Ancak çocuklarda ısırma nadir bir durum da değildir. Nitekim Garrard ve arkadaşları 1988’de bir kreşin bir yıllık kaza kayıtlarını inceledi. Kayıtlı 224 çocuğun 104’ü en az bir kez ısırılmıştı ve toplam 347 ısırık vardı.
Üstelik en yüksek oran 16 ile 30 ay arasındaki grupta çıktı. Buna karşın okul öncesi yaştaki çocuklarda oran belirgin biçimde düşüyordu. Benzer biçimde KidsHealth rehberi ısırmanın en sık birinci ve ikinci yaş arasında görüldüğünü belirtir.
Özetle ısıran çocuk çoğu zaman bir gelişim döneminin içindedir. Buna rağmen bu durum, davranışı görmezden gelmek anlamına gelmez. Asıl iş, ısırmanın çocuğa ne kazandırdığını bulmak ve aynı kazancı daha güvenli bir yolla sunmaktır.
Yaşa göre çocuklarda ısırma
Aynı ısırık, sekiz aylık bir bebekte ve dört yaşındaki bir çocukta çok farklı şeyler anlatır. Aşağıdaki tablo her yaşta en olası anlamı ve sizin önceliğinizi özetler.
| Yaş | Isırmanın sık anlamı | Sizin önceliğiniz |
|---|---|---|
| 6-12 ay | Diş kaşıntısı, emzirirken ya da kucakta ağızla keşif | Sakin bir “acıdı” demek, ağza uygun bir diş kaşıyıcı vermek |
| 12-24 ay | Kelime yokluğu, heyecan taşması, neden-sonuç merakı | Anında ayırmak, tek kelimelik alternatif sunmak |
| 2-3 yaş | Oyuncak ve alan savunması, yorgunluk, öfke | Tetikleyiciyi bulmak, “benim”, “dur” gibi kalıpları öğretmek |
| 3-4 yaş | Dil ve duygu düzenlemesi geride kalıyorsa sürebilir | Konuşma ve duygu becerilerine birlikte bakmak |
| 4 yaş ve sonrası | Artık beklenen bir davranış değil | Uzman değerlendirmesi istemek |
Dolayısıyla dört yaşından sonra çocuklarda ısırma sürüyor ya da sıklaşıyorsa bunu ayrıca konuşun. Nitekim KidsHealth da bu sınırı kendi rehberinde üç ile dört yaş olarak verir.
Isıran çocukta 6 olası neden
Çocuklarda ısırma davranışının arkasında çoğu zaman birden fazla etken birlikte durur. Öncelikle genel tabloya bakalım, ardından her nedeni ayrı ayrı açalım.
| Neden | Nasıl anlaşılır? | İlk denenecek adım |
|---|---|---|
| Diş çıkarma, ağızla keşif | Salya, eline geçeni çiğneme, kucakta ısırma | Soğutulmuş diş kaşıyıcı, sert ve güvenli yiyecek |
| Kelimelerin yetmemesi | Oyuncak alınınca ya da sıra beklerken ısırır | “Benim”, “ver”, “dur” gibi tek kelimeler |
| Duygu taşması | Açken, uykusuzken, kalabalıkta artar | Rutini düzenlemek, sakin köşe |
| Tepki merakı | Isırdıktan sonra yetişkinin yüzüne bakar, gülebilir | Kısa ve düz tepki, iyi anlara bol ilgi |
| Duyusal arayış | Kimseye kızgın değilken de kol, yaka, oyuncak ısırır | Ağız için düzenli ve güvenli çiğneme fırsatı |
| Alan ve korku | Biri çok yaklaştığında ya da itildiğinde ısırır | Oyun alanını genişletmek, yakın gözetim |
1. Diş çıkarma ve ağızla keşif
Genellikle diş eti kaşınan bebek eline geçeni ağzına götürür. Bazen bu nesne annesinin omzu ya da memesi olur. Bu dönemde çocuklarda ısırma bir saldırı değil, rahatlama arayışıdır.
Ayrıca bebekler dünyayı uzun süre ağızla tanır. Bu evreyi her şeyi ağzına alan çocuk yazımızda yaşa göre anlattık.
2. Kelimeler yetmediğinde
Arkadaşı elindeki kamyonu çektiğinde iki yaşındaki çocuğun aklında tek bir mesaj vardır: “Benim, bırak!” Oysa bu cümleyi kuracak kelimeler henüz ağzında değildir.
Nitekim Solomons ve Elardo 1991’de kreş kayıtlarını değerlendirdi. Isırmanın en çok 13-30 aylık çocuklarda olduğunu ve bu yaşta sözel becerilerin henüz yetersiz kaldığını yazdılar.
Benzer biçimde Dionne ve arkadaşları 2003’te 19 aylık 562 ikizi inceledi. Sonuç olarak ifade edici kelime dağarcığı küçük olan çocuklar biraz daha fazla fiziksel saldırganlık gösteriyordu. Üstelik araştırmacılara göre bu bağın yönü kelime dağarcığından saldırganlığa doğruydu.
3. Duygu taşması, açlık ve yorgunluk
Uykusuz bir öğleden sonra, gecikmiş bir öğün ya da gürültülü bir doğum günü çocuğun eşiğini düşürür. Bu yüzden sabah sakin oynayan çocuk akşamüstü arkadaşını ısırır.
Ayrıca yeni bir kardeş, taşınma ya da kreşe başlama gibi değişiklikler de bu eşiği bir süre aşağı çeker. Kardeş dönemi için kardeş kıskançlığı yazımıza bakabilirsiniz.
4. Neden-sonuç ve tepki merakı
Örneğin bir yaşındaki çocuk düğmeye basıp ışığın yanmasını defalarca izler. Aynı zamanda ısırdığında bir yetişkinin bağırmasını, koşmasını ve yüzünü değiştirmesini merakla izler.
Dolayısıyla büyük ve duygusal bir tepki, davranışı farkında olmadan ödüllendirir. Bu durumda tepkinizi kısa, sakin ve sıkıcı tutmak işe yarar.
5. Duyusal arayış
Bazı çocuklar ağızlarında güçlü bir basınç hissetmeye ihtiyaç duyar. Bu yüzden kimseye kızgın değilken de tişört yakası, kalem ya da oyuncak çiğnerler.
Bu durumda ısırma bir iletişim sorunundan çok vücudun düzenlenme isteğidir. Böyle bir tabloda ergoterapistin önerdiği güvenli çiğneme seçenekleri ve duyusal diyet planı yardımcı olur.
6. Alan savunması ve korku
Özellikle kalabalık bir oyun köşesinde biri çok yaklaştığında küçük çocuk sıkışmış hisseder. Hatta itildiğinde ya da arkadan sarıldığında en hızlı savunması dişleri olur.
Bu yüzden ısırma davranışının nerede ortaya çıktığına da bakın. Özellikle hep aynı dar köşede, aynı kalabalık saatte oluyorsa çözüm büyük olasılıkla ortamın düzenindedir.
Konuşma ve ısırma arasındaki bağ
Dil-konuşma terapisti olarak bu başlığı en çok önemsediğimiz kısım sayıyoruz. Çünkü ısıran çocuk aileleri genellikle önce disiplin yöntemlerini sorar, konuşmayı ise sonradan hatırlar.
Oysa Tremblay ve arkadaşları 2004’te 572 aileyi bebeklikten itibaren izledi. Annelerin bildirimine göre çocukların büyük çoğunluğu 17 aylıkken kardeşine, akranına ya da yetişkine fiziksel saldırganlık gösteriyordu.
Üstelik aynı çalışmada çocukların yaklaşık yüzde 28’i çok az saldırganlık gösterdi. Yüzde 58’i ılımlı bir düzeyde kaldı, yaklaşık yüzde 14’ü ise yüksek düzeyde ilerledi. Sonuç olarak araştırmacılara göre çoğu çocuk okul öncesi yıllarda vurmak ve ısırmak yerine başka yollar öğreniyor.
Başka bir deyişle ısırmayı bitiren şey çoğu zaman bir ceza değil, yeni bir beceridir. Bu becerinin en güçlüsü de “dur”, “benim” ya da “yardım” diyebilmektir.
Bu nedenle ısıran çocuk az konuşuyorsa dil gelişimine mutlaka bakın. Örneğin iki yaşında on kelimenin altında kalan bir çocuk için 2 yaşında konuşmayan çocuk yazımız iyi bir başlangıçtır.
Isırma anında ne yapmalı? 6 adım
Isırık olduğu an, sizin de kalbinizin hızlandığı andır. Bu yüzden adımları önceden bilmek tepkinizi sakinleştirir.
- Araya girin ve ayırın. Çocuğu sert çekmeden, ağzını açması için çenesine hafifçe dokunarak uzaklaştırın.
- Önce ısırılan çocuğa dönün. Onu teselli edin ve yarasına bakın. Böylece ısıran çocuk asıl ilginin nereye gittiğini görür.
- Kısa ve net konuşun. Göz hizasına inin ve tek cümle söyleyin: “Isırmak yok. Isırmak acıtır.”
- Uzun nutuktan kaçının. İki yaşındaki bir çocuk uzun açıklamayı izleyemez, yalnız yüzünüzdeki heyecanı hatırlar.
- Onarıma katın. Uygunsa ısıran çocuğun arkadaşına buz paketi ya da peçete getirmesine izin verin.
- Sakinleşince alternatifi gösterin. “Kamyonu istiyordun. ‘Benim’ diyebilirsin” deyin ve kelimeyi birlikte söyleyin.
Öte yandan bazı yakınlar ailelere çocuğu geri ısırmalarını önerir. Bunu kesinlikle yapmayın. KidsHealth da ısıran çocuğa vurmayı ya da onu ısırmayı açıkça reddeder, çünkü bu tepki ısırmayı normal bir şeymiş gibi gösterir.
Isırık yarasında ne zaman doktora gitmeli?
Genellikle kreşteki ısırıklar yüzeyseldir ve evde bakımla geçer. Nitekim Solomons ve Elardo da bu yaralar için yıkamayı, soğuk uygulamayı ve çocuğu teselli etmeyi yeterli sayar.
İlk olarak yarayı sabun ve ılık suyla yıkayın, ardından temiz bir bezle kapatın. Bununla birlikte İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) bir insan ısırığında deri delindiyse sağlık danışmanlığı almayı önerir. Ayrıca şu durumlarda beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurun:
- Yara derin ya da büyükse veya kanama durmuyorsa (acil durumda 112)
- Isırık yüz, baş, el ya da ayaktaysa
- Sonraki günlerde yara ısınıyor, şişiyor, akıntı yapıyor ya da kötü kokuyorsa
- Çocukta ateş başladıysa
- Aşı takvimi eksikse ya da emin değilseniz
Ayrıca NHS’e göre deri delinen insan ısırığında doktor gerekirse bazı kan testleri ister. Bu kararı çocuğunuzun doktoruna bırakın.
Isırmanın yerine hangi beceriyi öğretmeli?
Öncelikle şunu hatırlayın: bir davranışı yalnız durdurmaya çalışmak boşluk bırakır. Çünkü çocuğun ihtiyacı yerinde durur ve başka bir yoldan, bazen vurarak ya da iterek çıkar.
Bu yüzden terapide önce ısırma davranışının işlevini buluruz, ardından aynı işi gören bir iletişim becerisi öğretiriz. Nitekim Carr ve Durand 1985’te zor davranışın işlevine uygun bir iletişim yanıtı öğretildiğinde davranışın azaldığını gösterdi.
| Isırma neye hizmet ediyor? | Yerine öğretilecek beceri | Konuşmayan çocukta seçenek |
|---|---|---|
| Oyuncağı geri almak | “Benim”, “ver” demek | Elini göğsüne koymak, resimli kart |
| Yakınlaşan çocuğu uzaklaştırmak | “Dur”, “geri” demek | Avucunu öne açıp göstermek |
| Yetişkinin ilgisini çekmek | “Anne bak”, “gel” demek | Omza dokunmak, el sallamak |
| Öfkeyi boşaltmak | “Kızdım” demek, yastığa vurmak | Ayakla yere basmak, sıkma topu |
| Ağızda basınç hissetmek | Çiğneme zamanını istemek | Çiğneme aracını göstermek |
Özellikle henüz konuşmayan çocuklarda işaret ve resimli kartlar köprü görevi görür. Ayrıca bu araçlar konuşmayı geciktirmez, aksine kelimeye giden yolu açar. Ayrıntılar için PECS ve destekleyici iletişim yazımıza göz atın.
Evde çocuklarda ısırma davranışını azaltan 7 yol
Aşağıdaki adımları birlikte uyguladığınızda çoğu aile birkaç hafta içinde çocuklarda ısırma sıklığında bir değişim fark eder. Ancak her çocuğun hızı farklıdır, bu yüzden küçük düşüşleri de kaydedin.
1. Bir hafta boyunca ısırmaları not edin
Öncelikle her ısırmanın saatini, öncesini ve sonrasını yazın. Hatta aşağıdaki gibi basit bir tablo yeterlidir.
| Saat ve yer | Hemen öncesinde ne oldu? | Kimi, nereden ısırdı? | Sonrasında ne oldu? |
|---|---|---|---|
| 17.40, salon | Ablası tableti aldı | Ablasını koldan | Tablet geri verildi |
| 11.15, park | Kumda kovası alındı | Bir çocuğu elinden | Eve dönüldü |
| 20.30, banyo | Uykusu gelmişti, saç yıkandı | Annesini omzundan | Yıkama yarım kaldı |
Bu örnekte “sonrasında” sütunu önemli bir şey söyler. Çünkü üç ısırmanın üçünde de çocuk istediğini aldı ya da istemediği şeyden kurtuldu.
2. Duygulara ad koyun
Gün içinde küçük anlarda duyguyu söze dökün: “Kule devrildi, kızdın.” Böylece çocuk zor anda kullanacağı kelimeyi sakin bir anda duyar. Zamanla bu kelimeler dişlerin yerini almaya başlar.
3. Ağza güvenli bir seçenek sunun
Ayrıca ağız arayışı olan çocuğa gün içinde düzenli çiğneme fırsatı verin. Örneğin yaşına uygun havuç dilimi, elma ya da kalın bir pipetle içecek bu ihtiyacı karşılar.
Bununla birlikte boyuna takılan çiğneme kolyelerini ancak ergoterapist önerirse kullanın. Çünkü küçük çocuklarda boğulma ve boğaz sıkışması riski taşırlar. Ağız egzersizlerinin yerini oral motor egzersizler yazımızda tartıştık.
4. Zor saatleri önceden hazırlayın
Kayıtlarınız akşam altı ile yedi arasını gösteriyorsa o saate küçük bir ara öğün ve sakin bir oyun koyun. Benzer biçimde parka gitmeden önce “Kovanı isterlerse ‘benim’ diyeceğiz” diye kısa bir prova yapın.
5. İlginizi iyi anlara taşıyın
Çocuk sıra beklediğinde, oyuncağını paylaştığında ya da “dur” dediğinde bunu fark edin: “Dur dedin, arkadaşın durdu.” Böylece büyük tepkiniz ısırmaya değil, yeni beceriye gider.
6. Isırmalı oyunlara ara verin
Örneğin aileler sevgiyle “seni yerim” der, bebeğin parmaklarını ağzına alır. Ancak bu oyun ısırmanın bazen sevgi gösterisi, bazen de cezalandırılan bir hata olduğu karışık bir mesaj verir. Bu yüzden ısırma dönemi geçene kadar bu oyunlara ara verin.
7. Evdeki herkes aynı cümleyi kullansın
Son olarak anne, baba, büyükanne ve bakıcı aynı kısa cümleyi ve aynı adımları kullansın. Çünkü aksi halde çocuk her yetişkinin sınırını ayrı ayrı test eder. Öfke anlarının genel yönetimini öfke nöbeti yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kreşte ısıran çocuk için ortak plan
Genellikle kreşten gelen ısırma haberi ailede utanç ve endişe yaratır. Oysa çocuklarda ısırma, kreş gruplarında en sık karşılaşılan davranışlardan biridir. Bu nedenle asıl önemli olan, ev ve kreşin aynı dili konuşmasıdır.
- Öğretmenden ısırmaların saatini ve hemen öncesini not etmesini rica edin.
- Evde kullandığınız kısa cümleyi ve alternatif kelimeyi öğretmenle paylaşın.
- Zor saatlerde çocuğun öğretmene yakın oturmasını ve küçük grupta oynamasını isteyin.
- Kalabalık oyun köşelerinde oyuncakların çift olmasını önerin.
- Haftada bir kısa görüşmeyle kayıtları karşılaştırın.
Öte yandan çocuğunuz ısırılan taraftaysa öfkenizi anlamak kolaydır. Yine de iki yaşındaki bir çocuğu “saldırgan” diye etiketlemek yerine kreşten bir önlem planı isteyin. Ev ve okul iş birliği için anaokulu ve aile iş birliği yazımız yol gösterir.
Otizm, dil gecikmesi ve ısırma
Çocuklarda ısırma tek başına otizm belirtisi değildir. Ancak iletişimi zorlanan çocuklarda ısırma davranışı, vurma ve kendine zarar verme daha uzun sürer.
Nitekim Kanne ve Mazurek 2011’de otizmli 1.380 çocuk ve genci inceledi. Ailelerin yüzde 68’i çocuğun bakım veren birine, yüzde 49’u ise başka kişilere saldırganlık gösterdiğini bildirdi. Üstelik daha küçük yaş ve daha fazla sosyal iletişim güçlüğü bu riski artırıyordu.
Bu yüzden ısırmanın yanında göz teması azlığı, ismine geç dönme ya da işaret etmeme varsa otizm belirtileri yazımıza da bakın. Merkezimiz tanı koymaz, ancak gözlemlerimizi çocuk doktorunuzla ve çocuk psikiyatristinizle paylaşırız.
Ayrıca kendi elini ya da kolunu ısıran çocuk ayrı bir dikkat ister. Bu davranışın olası nedenlerini kafasını vuran çocuk yazımızdaki işlev mantığıyla düşünebilirsiniz.
Çocuklarda ısırma için ne zaman uzmana başvurmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemek yerine bir değerlendirme isteyin:
- Isırma dört yaşından sonra sürüyor ya da haftalar içinde sıklaşıyor.
- Çocuk kendini ısırıyor ve ciltte iz bırakıyor.
- İki yaşında çok az kelimesi var, üç yaşında iki kelimeyi birleştirmiyor.
- Isırma vurma, itme ve uzun öfke nöbetleriyle birlikte geliyor.
- Çocuk ses, dokunma ya da kalabalığa aşırı tepki veriyor.
- Kreş tüm önlemlere rağmen çocuğu gruptan ayırmayı düşünüyor.
Terapide neler yapıyoruz?
İlk görüşmede ailenin tuttuğu ısırma kayıtlarını birlikte okuruz. Ardından çocuğu serbest oyunda gözlemleriz ve ısırmanın hangi ihtiyaca hizmet ettiğini netleştiririz.
- Dil-konuşma terapisi: Çocuğa zor anda kullanacağı ilk kelimeleri, işaretleri ya da kartları kazandırırız.
- Ergoterapi: Ağız ve beden düzeyindeki duyusal ihtiyaçları değerlendirir, güvenli bir günlük plan kurarız.
- DIR Floortime: Oyun içinde duygu düzenlemeyi ve karşılıklı iletişimi güçlendiririz.
- Ebeveyn danışmanlığı: Evde ve kreşte aynı adımları uygulamanız için size somut cümleler veririz.
Bizim hedefimiz ısırmayı bastırmak değil, çocuğa aynı işi gören daha iyi bir yol öğretmektir. Bu süreçte çoğu ailenin ilk fark ettiği şey, kelimeler arttıkça çocuklarda ısırma sıklığının düşmesidir.
Çocuklarda ısırma hakkında 4 yanlış inanış
“Geri ısırırsan ne kadar acıttığını anlar”
Yanlış. Çünkü çocuk bu deneyimden acıyı değil, büyüklerin de ısırdığını öğrenir. Üstelik güven ilişkisi zarar görür.
“Sert bir ceza bu işi bitirir”
Kısmen. Ceza o anki davranışı belki durdurur, ancak ihtiyaca bir çözüm sunmaz. Bu yüzden ısırma çoğu zaman başka bir biçimde geri döner.
“Isıran çocuk ileride saldırgan olur”
Çoğu zaman hayır. Tremblay’in verisine göre çocukların büyük kısmı okul öncesi dönemde alternatif yollar öğreniyor. Yine de yüksek ve süren saldırganlıkta erken destek önemlidir.
“Dişi çıkıyordur, kendiliğinden geçer”
Bebeklikte çoğu zaman doğrudur. Ancak iki yaşından sonra belirli kişilere, belirli anlarda tekrarlayan ısırma davranışı diş kaşıntısından çok iletişime işaret eder.
Sık sorulan sorular
Isıran çocuk neden ısırır?
En sık nedenler diş çıkarma, isteğini kelimeyle anlatamamak, yorgunluk ya da açlık, tepki merakı, ağızda basınç arayışı ve sıkışmışlık hissidir. Üstelik çoğu çocukta birkaç neden birlikte bulunur.
Çocuklarda ısırma kaç yaşında geçer?
Çocuklarda ısırma çoğunlukla bir ile üç yaş arasında yoğunlaşır ve konuşma geliştikçe azalır. Dört yaşından sonra süren ya da sıklaşan ısırmada bir uzmana danışın.
Çocuğum beni ısırıyor, ne yapmalıyım?
Sakin kalın, çocuğu nazikçe uzaklaştırın ve göz hizasında “Isırmak yok, acıtıyor” deyin. Sakinleşince ne istediğini söyleyebileceği bir kelime gösterin. Asla geri ısırmayın.
Kreşte arkadaşlarını ısıran çocuk için ne yapılır?
Öğretmenle birlikte ısırmaların saatini ve öncesini kaydedin, evde ve kreşte aynı cümleyi kullanın. Ayrıca zor saatlerde yakın gözetim ve küçük grup oyunu da sıklığı azaltır.
Çocuklarda ısırma otizm belirtisi mi?
Tek başına değil. Isırma tipik gelişen birçok küçük çocukta da ortaya çıkar. Ancak göz teması azlığı, ismine tepki vermeme ya da konuşma gecikmesiyle birlikteyse bir değerlendirme isteyin.
Konuşmayan çocuk neden daha çok ısırır?
Çünkü isteğini ve öfkesini anlatacak kelimeleri yoktur. Nitekim araştırmalar küçük kelime dağarcığı ile daha fazla fiziksel saldırganlık arasında bir bağ gösteriyor. Kelime ya da işaret öğrendikçe ısırma genellikle azalır.
İnsan ısırığı tehlikeli mi, ne zaman doktora gidilir?
Yüzeysel ısırıklar sabun ve suyla yıkanıp kapatılarak geçer. Deri delindiyse sağlık danışmanlığı alın. Derin yara, durmayan kanama, şişlik, akıntı ya da ateşte beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Isıran çocuğa ceza vermeli miyim?
Kısa ve sakin bir sınır işe yarar, sert ceza ise ihtiyacı çözmez. Isırmanın işlevini bulup yerine bir kelime ya da işaret öğretmek kalıcı sonuç verir.
Kendini ısıran çocuk için ne yapmalı?
Kendini ısırma çoğu zaman yoğun duygunun ya da duyusal bir ihtiyacın işaretidir. Ciltte iz bırakıyor ya da sıklaşıyorsa bir dil-konuşma terapisti ve ergoterapistten değerlendirme isteyin.
İlgili yazılar
Isırmanın komşusu olan ağız arayışını her şeyi ağzına alan çocuk yazısında, duyusal ihtiyaçları duyu bütünleme bozukluğu belirtileri yazısında anlattık. Kelime dağarcığını oyunla büyütmek için evde dil gelişimi aktiviteleri rehberimize göz atın.
Kaynaklar
Yazıdaki oranlar ve öneriler aşağıdaki yayınlara dayanıyor:
- Garrard J ve ark. Epidemiology of human bites to children in a day-care center, American Journal of Diseases of Children, 1988.
- Solomons HC, Elardo R. Biting in day care centers: incidence, prevention, and intervention, Journal of Pediatric Health Care, 1991.
- Dionne G ve ark. Physical aggression and expressive vocabulary in 19-month-old twins, Developmental Psychology, 2003.
- Tremblay RE ve ark. Physical aggression during early childhood: trajectories and predictors, Pediatrics, 2004.
- Kanne SM, Mazurek MO. Aggression in children and adolescents with ASD: prevalence and risk factors, Journal of Autism and Developmental Disorders, 2011.
- Carr EG, Durand VM. Reducing behavior problems through functional communication training, Journal of Applied Behavior Analysis, 1985.
- KidsHealth (Nemours). Biting
- NHS. Animal and human bites
