تندگویی (کلاترینگ) یک اختلال روانی گفتار است که در آن کودک سریع‌تر از توان دستگاه گفتارش حرف می‌زند و ریتم گفتارش ناهموار است. این کودکان هجاها را می‌بلعند، کلمه‌ها را به هم می‌چسبانند و اغلب وسط تعریف یک ماجرا موضوع را عوض می‌کنند. علاوه بر این، بیشترشان متوجه نمی‌شوند که شنونده نمی‌تواند حرفشان را دنبال کند.
تندگویی با لکنت زبان فرق دارد و یک مشکل روانی گفتار متفاوت است. برای همین هدف‌های درمانش هم فرق می‌کند.
خیلی از والدین روزی ده‌ها بار به فرزندشان می‌گویند «آهسته‌تر». کودک برای یکی دو جمله آهسته می‌شود، بعد دوباره تند می‌شود. با این حال، خانواده‌ها اغلب آن را به حساب شخصیت می‌گذارند و منتظر می‌مانند.
در این مقاله توضیح می‌دهیم تند حرف زدن چه زمانی عادی است و چه زمانی مشکل روانی گفتار است. از دید گفتاردرمانگر، نشانه‌هایی را که تندگویی را از لکنت و اختلال تولید صدا جدا می‌کنند هم می‌گوییم. یک چک‌لیست برای خانه و طرح کلی روند درمان هم پیدا می‌کنید.
تندگویی (کلاترینگ) چیست؟
تندگویی یک اختلال روانی گفتار است که در آن گفتار برای شنونده غیرعادی تند یا نامنظم به نظر می‌رسد. کودک می‌کوشد افکارش را با سرعتی بیرون بریزد که دستگاه دهان و زبانش نمی‌تواند همراهی کند. در نتیجه هجاها می‌افتند، کلمه‌ها در هم می‌روند و جمله‌ها به سمت دیگری می‌روند.
انجمن گفتار، زبان و شنوایی آمریکا (ASHA) تندگویی را با سه ویژگی اصلی توصیف می‌کند. اولی گفتاری است که تند یا نامنظم به نظر می‌رسد.
دومی ناروانی‌های مکرری است که از نوع لکنت نیستند. سومی مکث در جاهای غیرمنتظره و هجاهایی است که در هم محو می‌شوند.
یک نکته را بدانید: وقتی اندازه‌گیری می‌شود، سرعت کودک گاهی طبیعی است. با این حال، گفتار برای شنونده باز هم خیلی تند به نظر می‌رسد، چون دستگاه کودک تحمل آن سرعت را ندارد. پس مسئله اصلی تعداد هجا در ثانیه نیست، تعادل میان سرعت و کنترل است.
آیا هر کودکِ تندگو دچار تندگویی (کلاترینگ) است؟
نه، تند حرف زدن به‌تنهایی اختلال نیست. خیلی از کودکان وقتی هیجان‌زده‌اند، می‌خواهند حرفشان را سریع بزنند یا وسط بازی هستند، تند می‌شوند. کودکی که در خانواده‌ای تندگو بزرگ می‌شود هم تند حرف می‌زند.
تفاوت کلیدی این است که فهمیدن حرف کودک چقدر آسان است. شنونده می‌تواند کودکی را که تند اما واضح حرف می‌زند راحت دنبال کند. اما با کودکی که تندگویی دارد، شنونده اغلب مجبور می‌شود بپرسد «چی گفتی؟»
| ویژگی | کودکی که تند حرف می‌زند | کودکی که تندگویی دارد |
|---|---|---|
| فهمیده شدن | شنونده راحت دنبال می‌کند | شنونده اغلب می‌خواهد تکرار کند |
| هجاها و پایان کلمه‌ها | کامل تلفظ می‌شوند | هجاها می‌افتند، پایان کلمه‌ها گم می‌شود |
| ترتیب ماجرا | رویدادها با ترتیب روشن می‌آیند | موضوع منحرف می‌شود، جمله‌ها مسیر عوض می‌کنند |
| شنیدن «آهسته‌تر» | آهسته می‌شود و آهسته می‌ماند | بعد از چند جمله به سرعت قبلی برمی‌گردد |
| آگاهی | سرعتش را می‌فهمد و تنظیم می‌کند | اغلب متوجه مشکل نمی‌شود |
نشانه‌های تندگویی (کلاترینگ) چیست؟
نشانه‌های تندگویی معمولاً در داستان‌های طولانی‌تر روشن‌تر می‌شوند. برای مثال، کودک ممکن است با یک کلمه واضح جواب بدهد اما وقتی روز مدرسه‌اش را تعریف می‌کند گنگ حرف بزند. اگر چند مورد از نشانه‌های زیر را با هم و در طول زمان دیدید، یادداشت کنید.
- جهش‌های سرعت: گفتار ناگهان تند می‌شود، بعد ناهموار کند می‌شود.
- هجاهای بلعیده‌شده: کودک به‌جای «بیمارستان» می‌گوید «بیمارتان» یا به‌جای «تلویزیون» می‌گوید «تلیون».
- کلمه‌های چسبیده: دو یا سه کلمه به یک رشته صدا تبدیل می‌شوند.
- مکث در جاهای عجیب: کودک به‌جای یک وقفه طبیعی جمله، در یک نقطه تصادفی می‌ایستد.
- اصلاح‌های فراوان: جمله‌ها شروع می‌شوند و قطع می‌شوند، مثل «دیروز ما، نه، توی پارک، اِ، اون پسره».
- تعریف کردن بی‌نظم: ترتیب رویدادها قاطی می‌شود و کودک اغلب از موضوع دور می‌شود.
- آگاهی پایین: کودک متوجه نمی‌شود که فهمیده نشده است و وقتی از او می‌خواهند تکرار کند، تعجب می‌کند یا ناراحت می‌شود.
با این حال، این کودکان وقتی روی گفتارشان تمرکز می‌کنند اغلب واضح‌تر می‌شوند. برای مثال، در یک جواب کوتاه و رسمی یا وقتی بزرگسالی با دقت گوش می‌دهد، واضح‌تر حرف می‌زنند. در موقعیت‌های راحت و داستان‌های طولانی‌تر، مشکل برمی‌گردد.
تندگویی و لکنت: چه تفاوتی دارند؟
تندگویی و لکنت هر دو اختلال روانی گفتارند، اما متفاوت عمل می‌کنند. در لکنت، کودک می‌داند چه بگوید اما شروع صدا برایش سخت است. در تندگویی، کودک روان حرف می‌زند، اما گفتار نامنظم و سخت‌فهم بیرون می‌آید.
| ویژگی | تندگویی | لکنت |
|---|---|---|
| نوع ناروانی | اصلاح، جمله‌های نیمه‌تمام، پرکننده‌هایی مثل «اِ» | تکرار صداها و هجاها، کشیده شدن صداها، گیر کردن |
| سرعت گفتار | تند یا نامنظم به نظر می‌رسد | طبیعی، یا به‌خاطر گیر کردن‌ها کندتر |
| آگاهی | معمولاً پایین | معمولاً بالا، اغلب همراه اضطراب |
| وقتی کودک تمرکز می‌کند | گفتار واضح‌تر می‌شود | گیر کردن‌ها اغلب بیشتر می‌شود |
| تنش بدنی | ندارد | ممکن است پلک زدن یا تنش صورت دیده شود |
| تمرکز درمان | کنترل سرعت، مکث، خودپایشی | شکل‌دهی روانی گفتار، کاهش اضطراب |
این دو ممکن است در یک کودک هم دیده شوند. برای همین تفکیک آن‌ها را همیشه گفتاردرمانگر باید انجام دهد. نشانه‌های لکنت و روند درمانش را در صفحه درمان لکنت زبان توضیح داده‌ایم.
تفاوت آن با اختلال تولید صدا چیست؟
در اختلال تولید صدا، کودک بعضی صداها را در هر موقعیتی اشتباه می‌گوید. برای مثال، کودکی که به‌جای «روباه» می‌گوید «لوباه»، حتی وقتی آهسته حرف می‌زند هم همین کار را می‌کند. در تندگویی، کودک می‌تواند صدا را درست بسازد، اما وقتی سرعت می‌گیرد هجاها را می‌اندازد.
یک آزمون ساده در خانه سرنخی به شما می‌دهد. از فرزندتان بخواهید یک کلمه را آهسته تکرار کند.
اگر کلمه واضح شد، سرعت عامل اصلی است. اگر نشد، تولید صدا هم باید ارزیابی شود. درباره انواع خطاهای صدا در صفحه اختلال تولید صدا بخوانید.
تندگویی در چه سنی پیدا می‌شود؟
بر اساس ASHA، تندگویی هم مثل لکنت حدود سه سالگی شروع می‌شود. با این حال، معمولاً حدود هشت سالگی شناسایی می‌شود. دلیلش این است که بیشتر کودکان پیش‌دبستانی با جمله‌های کوتاه حرف می‌زنند و افتادن گاه‌به‌گاه یک هجا در این مرحله انتظار می‌رود.
مشکل معمولاً وقتی دیده می‌شود که کودک شروع به تعریف داستان‌های بلندتر کند. صحبت در مقابل کلاس، قصه‌گویی و بلند خواندن همه در همین سنین در مدرسه بیشتر می‌شوند. برای همین والدین اغلب در سال‌های اول دبستان، وقتی معلم موضوع را مطرح می‌کند، متوجه تندگویی می‌شوند.
با این حال، اگر در چهار یا پنج سالگی تند شدن واضح، هجاهای بلعیده‌شده مکرر و تعریف کردن گنگ دیدید، منتظر نمانید. ارزیابی زودهنگام نشان می‌دهد این مشکل به دشواری زبانی دیگری هم مربوط است یا نه.
علت‌ها و شرایطی که اغلب همراه آن هستند
تندگویی یک علت واحد ندارد. پژوهشگران آن را نوعی عدم تعادل در دستگاه‌هایی توضیح می‌دهند که گفتار را برنامه‌ریزی می‌کنند و سرعتش را کنترل می‌کنند. در بعضی خانواده‌ها در بیش از یک نفر دیده می‌شود که به یک تمایل ژنتیکی اشاره دارد.
یک نکته مهم: تندگویی به‌خاطر کار اشتباه والدین پیدا نمی‌شود. با این حال، اغلب همراه شرایط رشدی دیگری دیده می‌شود:
- اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD)
- اختلالات یادگیری، به‌ویژه در خواندن و نوشتن
- دشواری در سازمان‌دهی زبان، یعنی مشکل در مرتب کردن افکار
- لکنت
- اختلال طیف اوتیسم
پس وقتی تندگویی را دیدید، مرور مهارت‌های توجه و زبان هم ارزش دارد. اگر تکانشگری و حواس‌پرتی هم وجود دارد، صفحه حمایت از ADHD ما می‌تواند راهنمایتان باشد.
مشاهده در خانه: چک‌لیست ۷ سؤالی
این فهرست تشخیص نمی‌دهد، اما کمک می‌کند آماده به دیدار با درمانگر بیایید. یک هفته به گفتار فرزندتان در موقعیت‌های مختلف گوش کنید و برای هر سؤال «بله» یا «نه» بنویسید.
- آیا کسانی که فرزندم را نمی‌شناسند، فهمیدن جمله‌های بلندترش برایشان سخت است؟
- آیا فرزندم مرتب هجاهای کلمه‌های بلند را می‌اندازد؟
- وقتی می‌گویم «آهسته‌تر»، آیا فرزندم فقط برای چند جمله آهسته می‌شود؟
- آیا فرزندم هنگام تعریف کردن ماجرا اغلب از موضوع دور می‌شود یا ترتیب را قاطی می‌کند؟
- آیا وقتی از فرزندم می‌خواهند چیزی را دوباره بگوید، تعجب می‌کند؟
- آیا فرزندم در جواب‌های یک‌کلمه‌ای واضح است اما در داستان‌های بلندتر گنگ؟
- آیا فرزندم هنگام بلند خواندن خط‌ها را می‌پرد یا کلمه‌ها را می‌بلعد؟
اگر به سه سؤال یا بیشتر «بله» جواب دادید، یک ارزیابی روانی گفتار برنامه‌ریزی کنید. اگر می‌توانید، چند دقیقه صحبت آزاد فرزندتان را هم با گوشی ضبط کنید و به نوبت ارزیابی بیاورید. به این ترتیب درمانگر می‌شنود فرزندتان در خانه هم چطور حرف می‌زند.
درمانگر تندگویی را چطور ارزیابی می‌کند؟
در ارزیابی تندگویی، درمانگر به‌جای تکیه بر یک تکلیف، چند نمونه گفتار را بررسی می‌کند. دلیلش این است که مشکل در تکلیف‌های کوتاه و ساختارمند پنهان می‌ماند و در گفتگوی آزاد بیرون می‌زند.
- نمونه‌های متفاوت گفتار: درمانگر گفتگو، تعریف داستان از روی تصویر و، اگر برای سن کودک مناسب باشد، بلند خواندن را ضبط می‌کند.
- تحلیل سرعت و ریتم: درمانگر از روی ضبط، سرعت هجا، مکث‌ها و انواع ناروانی را می‌شمارد.
- قابل فهم بودن: درمانگر قضاوت می‌کند شنونده چقدر از گفتار کودک را می‌فهمد.
- آزمون آهسته کردن: درمانگر می‌بیند وقتی کودک آهسته‌تر حرف می‌زند، گفتار چقدر واضح‌تر می‌شود.
- مهارت‌های زبان و قصه‌گویی: درمانگر همچنین نگاه می‌کند کودک چقدر خوب رویدادها را مرتب می‌کند.
به این ترتیب درمانگر تندگویی را از لکنت، اختلال صوت و دشواری‌های زبان جدا می‌کند. برای کودکی که با چند زبان بزرگ می‌شود، مثلاً فارسی در خانه و ترکی یا انگلیسی در مدرسه، درمانگر درباره زبان‌های کودک با خانواده صحبت می‌کند و گفتار او را در زبان جلسه (ترکی یا انگلیسی) بررسی می‌کند. مکث‌ها و شروع‌های دوباره‌ای که فقط در زبان تازه‌تر دیده می‌شوند، اغلب یعنی کودک هنوز دنبال کلمه می‌گردد. در تندگویی، اما، معمولاً همین گفتار شتابان و درهم‌ریخته در همه زبان‌ها دیده می‌شود؛ پس مشاهده شما از گفتار فرزندتان در خانه هم برای ما ارزشمند است. مراحل کلی را در مقاله ارزیابی گفتار و زبان توضیح داده‌ایم.
درمان تندگویی چه هدفی دارد؟
هدف درمان تندگویی این نیست که کودک را به آدمی کندگو تبدیل کند. هدف واقعی این است که کودک سرعتش را به سطحی برساند که دستگاه خودش تحمل کند و یاد بگیرد گفتارش را پایش کند. برای همین درمانگر این هدف‌ها را از راه بازی و تکلیف‌های واقعی گفتاری دنبال می‌کند.
کنترل سرعت با مکث
درمانگر به‌جای «آهسته‌تر»، به کودک مکث کردن را یاد می‌دهد. برای مثال، کودک بعد از هر گروه کلمه معنادار کمی توقف می‌کند. بعد سرعت به‌طور طبیعی پایین می‌آید و هجاها سر جای خود می‌نشینند.
گوش دادن به خود و آگاهی
چون در تندگویی آگاهی پایین است، این مرحله اهمیت ویژه‌ای دارد. برای مثال، کودک به ضبط گفتار خودش گوش می‌دهد و قسمت‌هایی را که فهمیدنشان سخت است علامت می‌زند. کم‌کم هنگام حرف زدن خودش را پایش می‌کند.
کامل کردن پایان کلمه‌ها
کودک تمرین می‌کند هجاهای افتاده و پایان کلمه‌ها را عمداً تأکید کند. بعد این تأکید را به گفتار روزمره‌اش می‌برد.
سازمان‌دهی داستان
برای بسیاری از کودکان، اما، مشکل فقط سرعت نیست، فکر پراکنده هم هست. پس درمانگر با کارت‌های توالی تصویر و عبارت‌های ترتیب‌دهنده مثل «اول، بعد، آخر سر» روی قصه‌گویی کار می‌کند.
مرحله‌های درمان
درمان تندگویی معمولاً چهار مرحله را طی می‌کند. با این حال، هر کودک با سرعت متفاوتی پیش می‌رود، پس مرحله‌ها هم‌پوشانی دارند.
| مرحله | در درمان چه اتفاقی می‌افتد؟ | خانواده در خانه چه می‌کند؟ |
|---|---|---|
| ۱. آگاهی | کودک به ضبط‌های خودش گوش می‌دهد و گفتار تند را از گفتار واضح تشخیص می‌دهد | در خانه ضبط‌های کوتاه می‌سازند و با هم گوش می‌دهند |
| ۲. سرعت و مکث | کودک تمرین می‌کند با مکث در کلمه‌ها و جمله‌های کوتاه حرف بزند | خودشان هم در گفتار خود از همین مکث‌ها استفاده می‌کنند |
| ۳. داستان‌های بلندتر | تکلیف‌های قصه‌گویی و ترتیب‌دهی مهارت را گسترش می‌دهد | از کودک می‌خواهند اتفاق‌های روز را با «اول، بعد» تعریف کند |
| ۴. بردن به زندگی روزمره | کودک در موقعیت‌های واقعی مثل تماس تلفنی، کلاس و وقت گذراندن با دوستان تمرین می‌کند | با معلم همکاری می‌کنند و موفقیت‌ها را می‌بینند |
ASHA نکته مهم دیگری هم می‌گوید: بعضی تکنیک‌های روانی گفتار که برای لکنت به کار می‌روند، به تندگویی کمکی نمی‌کنند. پس تشخیص درست این دو از هم، اولین قدم برای انتخاب درمان درست است. در مرکز ما هر جلسه ۴۰ دقیقه طول می‌کشد و به زبان ترکی یا انگلیسی، یا دوزبانه ترکی و انگلیسی برگزار می‌شود؛ جلسه به زبان فارسی نداریم. در پایان، تمرین خانگی آن هفته را به والدین نشان می‌دهیم.
والدین در خانه چه کار می‌توانند بکنند
رفتار شما به‌عنوان والد نقش بزرگی در بردن آموخته‌های جلسه به زندگی روزمره دارد. با این حال، هدف این نیست که مدام فرزندتان را اصلاح کنید، بلکه این است که الگو باشید.
- سرعت خودتان را کم کنید: هنگام صحبت با فرزندتان ریتم آرام و مکث‌های فراوان داشته باشید.
- به‌جای «آهسته‌تر» بگویید «دوباره بگو»: «آن قسمت را نفهمیدم، می‌توانی دوباره بگویی؟» بهتر جواب می‌دهد.
- به داستان چارچوب بدهید: با سؤال‌هایی مثل «اول چه شد و بعد چه شد؟» کمک کنید فرزندتان رویدادها را مرتب کند.
- تماس چشمی برقرار کنید: کودکی که احساس می‌کند به او گوش می‌دهند کمتر عجله می‌کند.
- با هم بلند بخوانید: متن‌های کوتاه را با هم بخوانید و سر هر نقطه بایستید.
- موفقیت را ببینید: وقتی فرزندتان چیزی را واضح توضیح می‌دهد، چیزی بگویید مثل «عالی تعریف کردی، همه‌اش را فهمیدم».
از طرف دیگر، اصلاح مداوم گفتار سر میز شام یا جلوی دیگران کودک را از حرف زدن دور می‌کند. ASHA هم اشاره می‌کند که افراد دارای تندگویی ممکن است مضطرب شوند و از حرف زدن دوری کنند.
تندگویی در مدرسه
در مدرسه، تندگویی بیشتر در ارائه‌ها، بلند خواندن و جواب دادن به سؤال‌ها خودش را نشان می‌دهد. در بعضی کودکان در نوشتن هم دیده می‌شود، جایی که حرف‌ها و هجاها را جا می‌اندازند.
پس یک گفتگوی کوتاه با معلم فرزندتان داشته باشید. وقتی معلم کمی زمان برای جواب دادن به کودک می‌دهد و وقتی جوابی نامفهوم است آرام دوباره می‌پرسد، تفاوت بزرگی ایجاد می‌شود. اجازه دادن به کودک که پیش از ارائه‌های طولانی‌تر جلوی کلاس آماده شود هم اضطراب را کم می‌کند.
تندگویی از نظر اجتماعی و عاطفی چه اثری روی کودک دارد؟
تندگویی فقط مشکل گفتار نیست، چون روی دوستی‌ها هم اثر می‌گذارد. برای مثال، دوستان اغلب کودک را نمی‌فهمند و در بازی‌ها نوبت حرف زدن به نفر دیگری می‌رسد. کم‌کم کودک تعریف کردن را کنار می‌گذارد.
و چون آگاهی‌اش پایین است، کودک نمی‌فهمد چرا مردم این‌طور واکنش نشان می‌دهند. در نتیجه بعضی کودکان با فکر «هیچ‌کس به من گوش نمی‌دهد» کناره‌گیری می‌کنند و بعضی با عصبانیت واکنش نشان می‌دهند.
پس هدف درمان فقط هجاهای واضح‌تر نیست. حفظ اعتماد به نفس کودک در حرف زدن هم بخشی از هدف است. شنونده صبور در خانه مستقیماً به این اعتماد به نفس غذا می‌دهد.
پرسش‌های متداول
آیا تندگویی خودبه‌خود برطرف می‌شود؟
معمولاً نه. چون کودک مشکل را متوجه نمی‌شود، اصلاح آن به‌تنهایی برایش سخت است. اما با درمان، کنترل سرعت و قابل فهم بودن گفتار به‌وضوح بهتر می‌شود.
آیا تندگویی همان تاکی‌فمی است؟
بله، هر دو گفتار تند و نامنظم را توصیف می‌کنند. تاکی‌فمی اصطلاح قدیمی‌تری است و «کلاترینگ» اصطلاحی است که در پژوهش‌های انگلیسی‌زبان به کار می‌رود. در ترکی هم معمولاً با همان نام تاکی‌فمی (takifemi) شنیده می‌شود.
آیا باید مدام به فرزندم بگویم «آهسته‌تر»؟
به‌تنهایی جواب نمی‌دهد، چون کودک خیلی زود به سرعت قبلی برمی‌گردد. الگو شدن با سرعت آهسته خودتان و دوباره پرسیدن درباره قسمتی که نفهمیده‌اید بهتر جواب می‌دهد.
آیا تند حرف زدن هنگام هیجان نشانه تندگویی است؟
نه، تند شدن با هیجان طبیعی است. برای اینکه از تندگویی حرف بزنیم، سرعت زیاد باید ثابت باشد و گفتار را سخت‌فهم کند.
آیا تندگویی و لکنت می‌توانند با هم دیده شوند؟
بله. بعضی کودکان هر دو مشکل روانی گفتار را دارند. در این حالت درمانگر هدف‌های هر دو را در یک برنامه ترکیب می‌کند.
آیا تندگویی نشانه ADHD است؟
تندگویی نشانه ADHD نیست، اما در کودکان دارای ADHD شایع‌تر است. اگر مشکلات توجه و تکانشگری هم وجود دارد، هر دو حوزه باید با هم ارزیابی شوند.
درمان تندگویی چقدر طول می‌کشد؟
به سن کودک، آگاهی او و شرایط دیگر بستگی دارد. الگو شدن منظم خانواده در خانه روند را کوتاه می‌کند. درمانگر پیشرفت را با ضبط صدا مرتب دنبال می‌کند.
کدام متخصص به تندگویی رسیدگی می‌کند؟
گفتاردرمانگر تندگویی را ارزیابی می‌کند و درمان را هدایت می‌کند. اگر نگرانی درباره شنوایی وجود داشته باشد شنوایی‌شناس، و اگر نگرانی درباره توجه باشد روان‌پزشک کودک هم وارد می‌شود.
به‌طور خلاصه، هر کودکی که تند حرف می‌زند تندگویی (کلاترینگ) ندارد، اما کودکی که اغلب فهمیدنش سخت است شایسته شنیده شدن است. پس به‌جای منتظر ماندن که «بزرگ‌تر شود و درست شود»، گفتارش را ضبط کنید و با یک ارزیابی روانی گفتار شروع کنید. تندگویی که زود تشخیص داده شود، پیش از اینکه روی مدرسه و دوستی‌ها اثر بگذارد قابل کنترل است.
منابع و مطالعه بیشتر
برای تهیه این مقاله از منابع عمومی سازمان‌های حرفه‌ای بین‌المللی استفاده کردیم. پیوندهای زیر (به زبان انگلیسی) موضوع را با جزئیات بیشتر پوشش می‌دهند.
- ASHA: اختلالات روانی گفتار، راهنمای تخصصی انجمن گفتار، زبان و شنوایی آمریکا درباره لکنت و تندگویی.
- ASHA: تندگویی (کلاترینگ)، خلاصه‌ای از تندگویی برای خانواده‌ها.
- بنیاد لکنت: تندگویی (کلاترینگ)، اطلاعاتی درباره تندگویی برای خانواده‌ها.
