پروپریوسپتیو (حس عمقی) حسی است که از عضلات و مفاصل می‌آید و به مغز می‌گوید بدن کجاست و چه مقدار نیرو به کار می‌برد. به لطف حس عمقی، کودک لیوان را بدون له کردن در دست می‌گیرد، بدون نگاه کردن به پایین از پله بالا می‌رود و خواهر یا برادرش را بدون آسیب زدن در آغوش می‌گیرد. در این مقاله توضیح می‌دهیم حس عمقی چطور کار می‌کند، چه ۵ نشانه‌ای را ممکن است هنگام دشواری ببینید، در هر سن چه انتظاری داریم و کدام ۱۲ بازی را می‌توانید در خانه انجام دهید.
برای مثال، در اولین دیدار، مادر کِرِم، پسر شش‌ساله، با لبخند فهرستی به ما داد. روی آن نوشته بود: در را محکم می‌کوبد، نوک مداد رنگی‌هایش را می‌شکند، وقتی خواهر کوچکش را بغل می‌کند او را به گریه می‌اندازد.
علاوه بر این، کِرِم روی مبل نمی‌نشست، خودش را روی آن می‌انداخت. معلمش هم گفته بود در صف مدام به بچه‌های دیگر تکیه می‌دهد. پس خانواده فکر می‌کرد فقط «انرژی زیادی» دارد.
در واقع بدن کِرِم اطلاعات ناقصی برایش می‌فرستاد. او نمی‌توانست کاملاً حس کند بازویش چقدر نیرو به کار می‌برد.
برای همین همیشه نیرویش را بیش از حد بالا می‌گذاشت. پس این حس چیست و چطور می‌توانید در خانه از حس عمقی حمایت کنید؟
حس عمقی چیست؟
اول یک آزمایش کوچک امتحان کنید. چشم‌هایتان را ببندید و با انگشت اشاره نوک بینی‌تان را لمس کنید. هدف را پیدا می‌کنید، با اینکه انگشتتان را نمی‌بینید.
این همان حس عمقی در حال کار است. گیرنده‌های بسیار ریز در عضلات، تاندون‌ها و مفاصل هر حرکتی را دنبال می‌کنند. بعد زاویه بازو، کشش عضله و سرعت حرکت را به مغز می‌گویند.
در واقع مرور جامع پروسکه و گاندویا حس عمقی را یک احساس واحد نمی‌داند. به گفته این مرور، حس عمقی حس‌های وضعیت، حرکت، تلاش، نیرو و سنگینی را در هم می‌آمیزد. پس وقتی کودک جعبه‌ای را بلند می‌کند، حس عمقی هم محل بازویش را به او می‌گوید و هم اینکه جعبه چقدر سنگین است.
در زبان روزمره به پروپریوسپتیو «حس عمقی» یا «آگاهی از بدن» هم می‌گویند. بعضی منابع آن را «حس ششم» می‌نامند. به‌طور خلاصه، همه این نام‌ها همان یک حس را توصیف می‌کنند.
حس عمقی ۳ کار در زندگی روزمره انجام می‌دهد
چون حس عمقی بی‌صدا کار می‌کند، بیشتر خانواده‌ها فقط وقتی متوجه آن می‌شوند که چیزی خراب شود. در حالی که این حس در تقریباً هر حرکتی از روز کودک نقش دارد. جدول زیر سه کار اصلی آن و آنچه را هنگام دشواری در هر کدام می‌بینید خلاصه می‌کند.
| کار | نمونه روزمره | وقتی دچار دشواری است چه می‌بینید |
|---|---|---|
| نقشه بدن | بردن دست در آستین کت بدون نگاه کردن | هنگام لباس پوشیدن آستین را پیدا نمی‌کند، روی پله مدام به پاهایش نگاه می‌کند |
| تنظیم نیرو | گرفتن تخم‌مرغ بدون ترک خوردن یا لیوان پلاستیکی بدون له شدن | مداد را خیلی محکم فشار می‌دهد، اسباب‌بازی را زیاد می‌شکند، خیلی محکم بغل می‌کند |
| آرام شدن و تمرکز | نشستن آرام در کلاس بعد از حمل کیف سنگین | دائم خودش را به اشیا می‌کوبد، هل می‌دهد، می‌پرد و وول می‌خورد |
ردیف سوم کمی توضیح می‌خواهد. برای مثال، بسیاری از کاردرمانگرها در کار روزمره‌شان می‌بینند حرکت‌هایی که عضلات را زیر بار می‌گذارند، به کودک کمک می‌کنند منظم‌تر احساس کند.
با این حال این اثر در همه کودکان یکسان نیست. پس با مشاهده واکنش کودک خودتان آن را بررسی کنید.
حس عمقی، لمس و تعادل: تفاوت چیست؟
والدین اغلب این سه حس را با هم اشتباه می‌گیرند، چون با هم کار می‌کنند. برای مثال، وقتی کودک جست‌وخیز می‌کند، تعادل، لمس کف پا و حس عمقی عضلات پا همزمان روشن می‌شوند. با این حال هر کدام اطلاعات متفاوتی می‌فرستد.
| حس | گیرنده‌ها کجا هستند؟ | به مغز چه می‌گوید؟ | نمونه |
|---|---|---|---|
| لمس | در پوست | چه چیزی و کجای بدن را لمس می‌کند | برچسب خارش‌دار لباس |
| تعادل (دهلیزی) | در گوش داخلی | سرعت و جهت سر | تاب خوردن روی تاب |
| حس عمقی | در عضلات، تاندون‌ها و مفاصل | وضعیت بدن و نیرویی که به کار می‌رود | دانستن اینکه در را با چه قدرتی باید هل داد |
حس تعادل را در مقاله دستگاه دهلیزی با جزئیات توضیح داده‌ایم. برای کودکانی که به لمس بیش از حد واکنش نشان می‌دهند، راهنمای حساسیت لمسی را ببینید.
۵ نشانه دشواری در حس عمقی
دیدن هر یک از نشانه‌های زیر به‌تنهایی به معنی وجود مشکل نیست. بالاخره هر کودکی وقتی خسته است ناشی می‌شود و وقتی هیجان‌زده است خشن می‌شود. با این حال اگر چند نشانه با هم چند هفته ادامه پیدا کرد، ارزیابی حس عمقی ارزش دارد.
۱. نمی‌تواند نیرویش را تنظیم کند
برای مثال، کودک در را می‌کوبد، قطعه‌های لگو را هنگام به هم فشار دادن می‌شکند و وقتی می‌خواهد نوازش کند می‌زند. مداد را هم آن‌قدر محکم فشار می‌دهد که کاغذ پاره می‌شود. این موضوع را جداگانه در مقاله کودکی که موقع نوشتن خیلی محکم فشار می‌دهد بررسی کرده‌ایم.
۲. دنبال برخورد و هل دادن است
خودش را روی زمین، تخت یا مبل می‌اندازد. همچنین به دوستانش تکیه می‌دهد، بازی خشن را دوست دارد و مدام می‌پرد.
از طرف دیگر، بعضی کودکان سرشان را به سطح‌های نرم فشار می‌دهند. برای کودکی که سرش را به سطح‌های سخت می‌کوبد، مقاله سر کوبیدن در کودکان نوپا می‌تواند راهنمای شما باشد.
۳. نقشه بدنش تار است
برای مثال، کودک در بردن دست به آستین کت مشکل دارد. همچنین روی هر پله به پاهایش نگاه می‌کند.
علاوه بر این، اغلب به اشیا و آدم‌ها می‌خورد. این تصویر گاهی همراه با اختلال هماهنگی رشدی دیده می‌شود.
۴. وضعیت بدنش شل است
برای مثال، روی میز می‌افتد، سرش را به دست تکیه می‌دهد و هنگام نشستن روی زمین حالت W را انتخاب می‌کند. چون ضعف حس عمقی بازخورد کمتری از عضلات به او می‌دهد، صاف نشستن تلاش بیشتری می‌خواهد. مقاله‌های ما درباره نشستن به شکل W و هیپوتونی جزئیات بیشتری می‌دهند.
۵. دنبال ورودی قوی از راه دهان است
درپوش خودکار، یقه پیراهن یا غذاهای سفت همیشه در دهانش است. برای مثال، بعضی کودکان غذاهای ترد مثل هویج و کراکر را خیلی دوست دارند.
دلیلش این است که عضلات فک هم ورودی حس عمقی تولید می‌کنند. اگر گاز گرفتن هم بخشی از این جست‌وجوست، مقاله گاز گرفتن کودک نوپا را ببینید.
چرا حس عمقی در بعضی کودکان ضعیف‌تر کار می‌کند؟
در بیشتر کودکان یک علت واحد و روشن وجود ندارد. در واقع دشواری در حس عمقی نام یک بیماری نیست، بلکه یک شیوه پردازش است. با این حال آن را در بعضی شرایط رشدی بیشتر می‌بینیم.
- اوتیسم: تفاوت‌های حسی در بخش بزرگی از کودکان اوتیستیک روی زندگی روزمره اثر می‌گذارند.
- ADHD: جست‌وجوی حرکت و برخورد اغلب با دشواری‌های توجه هم‌پوشانی دارد.
- اختلال هماهنگی رشدی: دشواری در برنامه‌ریزی حرکت با نقشه بدن تار همراه است.
- تونوس عضلانی پایین: چون عضلات در حالت استراحت شل هستند، کودک برای ایستادن سخت‌تر تلاش می‌کند و اغلب دنبال ورودی عمقی می‌گردد.
با این حال بسیاری از کودکان هیچ‌کدام از این شرایط را ندارند. برای مثال، رشد کِرِم در همه حوزه‌های دیگر مناسب سن بود. پس به‌جای اینکه رفتار را به یک تشخیص ربط بدهید، اول به اثر آن روی زندگی روزمره نگاه کنید.
کودک جست‌وجوگر و کودکی که متوجه نمی‌شود
دشواری در حس عمقی در همه کودکان یکسان به نظر نمی‌رسد. مدل وینی دان که در کاردرمانی زیاد استفاده می‌شود، به تشخیص دو تصویر متفاوت کمک می‌کند. به عبارت دیگر، یک کودک فعالانه دنبال ورودی می‌گردد و کودک دیگر ورودی را دیر متوجه می‌شود.
| موقعیت | کودک جست‌وجوگر | کودکی که متوجه نمی‌شود |
|---|---|---|
| در زمین بازی | بارها از سرسره می‌پرد، برخورد را دوست دارد | گوشه‌ای می‌نشیند، دیر وارد بازی می‌شود |
| سر میز | روی صندلی تاب می‌خورد، روی میز می‌کوبد | روی میز می‌افتد، زود خسته می‌شود |
| در بازی اجتماعی | محکم بغل می‌کند، هل می‌دهد، دعوت به کشتی می‌کند | لمس دوست را دیر متوجه می‌شود |
| آسیب دیدن | انگار از ضربه‌ها دردی حس نمی‌کند | کبودی‌ها را فقط بعداً می‌بیند |
| هدف اول | جست‌وجو را به بازی ایمن و برنامه‌ریزی‌شده تبدیل کنیم | پیش از بازی بدن را «بیدار» کنیم |
بعضی کودکان هر دو تصویر را نشان می‌دهند. برای مثال، کودکی که صبح خواب‌آلود به نظر می‌رسد، ممکن است بعدازظهر بی‌وقفه بپرد. پس دیدن ریتم کودکتان در طول روز بیشتر از هر برچسب منفرد به شما می‌گوید.
از طرف دیگر، اولین پرسش درباره کودکی که هرگز از حرکت نمی‌ایستد معمولاً ADHD است. این دو را در مقاله ADHD یا جست‌وجوی حسی مقایسه کرده‌ایم.
حس عمقی در هر سن: چه انتظاری داشته باشیم
اول به یاد داشته باشید که تنظیم نیرو و آگاهی از بدن در طول سال‌ها می‌رسد. پس اینکه کودک دوساله لیوانی را بیندازد کاملاً انتظار می‌رود. با این حال جدول زیر فقط یک چارچوب کلی می‌دهد، نه حد و مرزهای سخت.
| سن | در بیشتر کودکان رایج است | ارزش توجه دارد |
|---|---|---|
| ۱ تا ۲ سالگی | زمین خوردن مکرر، انداختن سنگین اشیا، هل دادن همه‌چیز برای کاوش | هرگز نمی‌خواهد از جایی بالا برود، از یک سمت بدنش کمتر استفاده می‌کند |
| ۳ تا ۴ سالگی | بالا رفتن از پله با پاهای متناوب، له کردن و شکل دادن خمیربازی | برخورد مداوم، شکستن اسباب‌بازی هر روز |
| ۵ تا ۶ سالگی | گرفتن مداد با فشار متوسط، تلاش برای گرفتن توپ | فشار مدادی که کاغذ را پاره می‌کند، دشواری واضح در لباس پوشیدن |
| ۷ سالگی و بالاتر | بستن دکمه بدون نگاه کردن، حفظ فاصله در صف | آسیب زدن ناخواسته به دوستان، تکیه دادن دائمی به دیگران در کلاس |
در مدرسه و مهدکودک چه شکلی دارد؟
کلاس یکی از جاهایی است که دشواری در حس عمقی بیشتر از همه خودش را نشان می‌دهد. چون کودک باید ساعت‌ها بنشیند، در صف منتظر بماند و با مداد کار کند. برای همین معلم‌ها اغلب این نشانه‌ها را زودتر از والدین می‌بینند.
برای مثال، کودک در صف خیلی نزدیک دوستش می‌ایستد یا بی‌آنکه بفهمد او را هل می‌دهد. همچنین فشار زیاد روی مداد دست را هنگام نوشتن زود خسته می‌کند. علاوه بر این، روی صندلی تاب می‌خورد یا زیر میز با پاهایش هل می‌دهد.
وقتی با معلم صحبت می‌کنید، رفتار را «نیاز بدن» توصیف کنید، نه «شیطنت». بعد این تنظیمات کوچک را با هم امتحان کنید:
- ایستادن آخر صف و فاصله یک بازو با کودک جلویی.
- پخش کردن کتاب‌ها یا پاک کردن تخته در شروع درس.
- فشردن کف دست‌ها به هم و هل دادن به مدت ده ثانیه پیش از نوشتن.
- استفاده از مداد کلفت یا گیره مداد.
هنگام بازی خشن چه بگوییم؟
گفتن «آرام» یا «اذیت نکن» اغلب جواب نمی‌دهد. چون کودکی که حس عمقی‌اش ضعیف است، تفاوت «آرام» و «محکم» را در بدنش حس نمی‌کند. به‌جای آن، زبانی به کار ببرید که نیرو را ملموس و دیدنی کند.
- نیرو را اسم‌گذاری کنید: روی دو سطح مثل «دست پر» و «دست سنگ» توافق کنید. اول هر دو را با هم روی یک کوسن امتحان کنید.
- همان لحظه نشان بدهید: دست کودک را روی بازوی خودتان بگذارید و هنگام گفتن «این دست پر است» آرام فشار بدهید.
- لحظه درست را بگیرید: به محض اینکه آرام لمس کرد بگویید متوجه شدید. به این ترتیب کودک یاد می‌گیرد نیروی درست چه حسی دارد.
- راه خروج بدهید: وقتی میل به کشتی گرفتن آمد، بگویید «کوسن را هل بده، نه خواهرت را» و هدفی ایمن به او بدهید.
این زبان به‌ویژه بین خواهر و برادرها خوب جواب می‌دهد. علاوه بر این، اگر همین کلمه‌ها را با معلم هم در میان بگذارید، کودک در خانه و مدرسه یک نظام واحد یاد می‌گیرد. برای رفتار خشن هنگام عصبانیت، مقاله حمله خشم کودکان را چطور مدیریت کنیم می‌تواند راهنمای شما باشد.
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کنید؟
اگر هر کدام از موارد زیر چند هفته ادامه داشته است، ارزیابی کاردرمانی بخواهید:
- فرزندتان مکرر ناخواسته به دوستانش آسیب می‌زند و به همین دلیل از بازی‌ها کنار گذاشته می‌شود.
- با مداد، قیچی یا چنگال اصلاً نمی‌تواند نیرویش را تنظیم کند.
- دنبال کردن برخورد و پریدن، خودش یا دیگران را در خطر می‌اندازد.
- لباس پوشیدن، پله و بازی با توپ به‌وضوح از کودکان هم‌سنش سخت‌تر است.
از طرف دیگر، بعضی نشانه‌ها اول به پزشک نیاز دارند. برای مثال، از دست دادن قدرت عضلانی، از دست دادن حرکاتی که کودک قبلاً انجام می‌داد یا تغییر در شیوه راه رفتن برای مراجعه به متخصص اطفال کافی است. پزشک در صورت لزوم شما را به متخصص مغز و اعصاب کودکان ارجاع می‌دهد.
۱۲ بازی که حس عمقی و آگاهی از بدن را می‌سازند
بازی‌های زیر عضلات را زیر بار می‌گذارند. به این ترتیب حس عمقی به‌وضوح به کودک می‌گوید بدنش کجاست.
بعضی از آن‌ها مستقیماً تنظیم نیرو را هم تمرین می‌دهند. اینکه چطور آن‌ها را در برنامه روزانه جا بدهید را در مقاله رژیم حسی توضیح داده‌ایم.
در خانه
- کمک‌دست خرید: حمل کیسه‌های سبک از ماشین تا آشپزخانه را به او بسپارید.
- قطار سبد لباس: بگذارید سبد پر لباس را از یک سر راهرو تا سر دیگر هل بدهد.
- مسابقه هل دادن دیوار: هر دو کف دست‌هایتان را روی دیوار بگذارید و ده ثانیه هل بدهید تا «خانه را نگه دارید».
- پیتزاساز خمیری: ورز دادن خمیربازی سفت و پهن کردن آن با وردنه عضلات دست را کار می‌دهد.
در فضای باز
- راه رفتن حیوانی: مسیر را مثل خرس چهار دست‌وپا، مثل خرچنگ به پهلو یا مثل قورباغه جهشی طی کنید.
- فرغون: پاهایش را بگیرید تا چند قدم روی دست‌هایش راه برود.
- بیل‌زن کوچک: بگذارید با بیل در شن یا خاک گودال بکند، بعد سطل را پر کند و ببرد.
- طناب‌کشی: حوله را از دو سر بگیرید و بکشید؛ برنده باید آرام رها کند.
برای تنظیم نیرو
- تخم‌مرغ و قاشق: یک تخم‌مرغ پلاستیکی را روی قاشق ببرید بدون اینکه بیفتد یا له شود.
- نجوا و طبل: روی میز خیلی آرام بزنید، بعد متوسط، بعد محکم، و بگویید چه چیزی تغییر کرد.
- برج لیوان کاغذی: لیوان‌ها را بدون له کردن روی هم بچینید و سعی کنید برجی بسازید که نیفتد.
- نی کلفت: نوشیدن اسموتی ماست با نی کلفت به عضلات فک ورودی عمقی می‌دهد.
در واقع انتخاب دو یا سه تا از این بازی‌ها در روز کافی است. زمان‌های پیش از مدرسه و پیش از تکلیف فرصت‌های خوبی برای حمایت از حس عمقی هستند. برای ایده‌های بیشتر مقاله بازی حسی را ببینید.
۴ اصل بازی ایمن
- چهره کودک را نگاه کنید. اگر منقبض شد یا اعتراض کرد، بازی را فوراً متوقف کنید.
- بازی را به‌عنوان یک کار معرفی کنید، نه «ورزش». به این ترتیب کودک با میل شرکت می‌کند.
- حال کودک را قبل و بعد از بازی یادداشت کنید. آرام می‌شود یا هیجان‌زده‌تر؟
- وزنه اضافه نکنید. وزن بدن کودک و وسایل خانه بار کافی می‌دهند.
جلیقه و پتوی وزنه‌دار: پژوهش‌ها چه می‌گویند؟
بسیاری از فروشنده‌ها در اینترنت جلیقه‌های وزنه‌دار را «آرام‌بخش» معرفی می‌کنند. با این حال استیفنسون و کارتر هفت پژوهش روی کودکان اوتیستیک و کودکان با تفاوت‌های رشدی دیگر را مرور کردند. در نهایت پژوهشگران نوشتند جلیقه‌ها در مجموع بی‌اثر به نظر می‌رسند و نمی‌توان آن‌ها را برای استفاده درمانی توصیه کرد.
پس پیش از اینکه خودتان جلیقه یا پتو بخرید، با کاردرمانگر صحبت کنید. مهم‌تر از همه، هرگز محصولات وزنه‌دار خواب را برای نوزادان و کودکان خردسال به کار نبرید. چون این محصولات خطر مسدود کردن راه هوایی دارند.
کاردرمانگر حس عمقی را چطور ارزیابی می‌کند؟
در دیدار اول کاردرمانگر فرزندتان را از راه بازی مشاهده می‌کند. برای مثال، می‌بیند کودک هنگام بالا رفتن از پله، گرفتن توپ، بازی با خمیر و گرفتن مداد چطور نیرو به کار می‌برد. همچنین تقلید یک وضعیت بدن با چشم‌های بسته را برای سنجش حس عمقی به بازی تبدیل می‌کند.
سپس درباره روز کودک در خانه و مدرسه با شما صحبت می‌کند. با هم می‌فهمید کوبیدن در چه زمان‌هایی بیشتر می‌شود و کدام فعالیت‌ها کودک را آرام می‌کنند. کل روند را در مقاله ارزیابی کاردرمانی توضیح داده‌ایم.
پس آیا پژوهشی پشت رویکرد یکپارچگی حسی هست؟ در یک کارآزمایی تصادفی در سال ۲۰۱۴ که شاف و همکارانش انجام دادند، کودکان اوتیستیک ۴ تا ۸ ساله ۳۰ جلسه کاردرمانی دریافت کردند.
این کودکان در هدف‌های شخصی و نیاز کمتر به کمک مراقبان در مهارت‌های مراقبت از خود، به‌طور معناداری بهتر از گروه کنترل عمل کردند. با این حال پژوهش کوچک بود، پس پژوهش‌های بزرگ‌تر لازم است.
روند کار در Çocukla Akademi چطور است؟
مرکز ما از راه بازی از آگاهی کودکتان از بدن و تنظیم نیرو حمایت می‌کند. جلسات ما ۴۰ دقیقه است، فردی و حضوری در مرکز ما در بیکنت، بیوک‌چکمجه برگزار می‌شود و به زبان ترکی یا انگلیسی است؛ برای کودکانی که با هر دو زبان بزرگ می‌شوند، جلسات دوزبانه ترکی و انگلیسی هم داریم و جلسه به زبان فارسی نداریم. اول با کمک شما نیمرخ حس عمقی کودک را ترسیم می‌کنیم.
بعد هدف‌هایی از زندگی روزمره انتخاب می‌کنیم. برای مثال، هدف اول می‌تواند بغل کردن خواهر یا برادر بدون آسیب زدن باشد و هدف دوم استفاده از مداد بدون پاره کردن کاغذ. در پایان هر جلسه هم درباره یکی دو بازی برای خانه توافق می‌کنیم.
برگردیم به داستان کِرِم: برای کودکی مثل او قدم اول معمولاً افزودن دو بازی به روال صبح است. برای مثال، قطار سبد لباس پیش از صبحانه و بازی هل دادن دیوار پیش از رفتن به مدرسه شروع خوبی است.
بعد در جلسه‌ها به بازی‌های نیرو مثل تخم‌مرغ و قاشق و برج لیوان می‌رسیم. به این ترتیب، حس عمقی اول به کودک کمک می‌کند بدنش را حس کند و بعد او یاد می‌گیرد نیرویش را تنظیم کند.
در این روند درمان یکپارچگی حسی رویکرد اصلی ماست. چارچوب کلی را در صفحه کاردرمانی پیدا می‌کنید.
باورهای رایج نادرست درباره حس عمقی
| باور نادرست | واقعیت |
|---|---|
| «کودکی که خشن بازی می‌کند فقط شیطان است.» | اغلب کودک خشن بازی می‌کند چون نیروی خودش را حس نمی‌کند. تنبیه این مهارت را یاد نمی‌دهد. |
| «اگر زیاد بپرد، خسته می‌شود و آرام می‌گیرد.» | بعضی کودکان هرچه بیشتر می‌پرند هیجان‌زده‌تر می‌شوند. نوع و مدت ورودی مهم است. |
| «جلیقه وزنه‌دار برای هر کودکی خوب است.» | پژوهش‌ها اثر کلی جلیقه وزنه‌دار را تأیید نمی‌کنند. با متخصص با هم تصمیم بگیرید. |
| «جست‌وجوی حسی با بزرگ‌تر شدن خود‌به‌خود از بین می‌رود.» | در بعضی کودکان کمرنگ می‌شود و در بعضی به مشکل مدرسه و دوستی تبدیل می‌شود. باید زیر نظر باشد. |
پرسش‌های متداول
حس عمقی چیست؟
حس عمقی (پروپریوسپتیو) حسی است که از عضلات، تاندون‌ها و مفاصل می‌آید. وضعیت و حرکت بدن و نیرویی را که به کار می‌رود به مغز می‌گوید. به لطف حس عمقی، کودک بدون نگاه کردن حرکت می‌کند و نیرویش را تنظیم می‌کند.
آیا حس عمقی و پروپریوسپتیو یک چیز هستند؟
بله، هر دو یک دستگاه را توصیف می‌کنند. بعضی منابع «آگاهی از بدن» یا «حس ششم» را هم به کار می‌برند.
فرزندم مدام خودش را روی زمین می‌اندازد. چرا؟
این رفتار اغلب نشانه جست‌وجوی ورودی قوی حس عمقی است. چون کوبیدن به کودک کمک می‌کند بدنش را واضح‌تر حس کند. پس در فضایی ایمن بازی‌های برنامه‌ریزی‌شده کار سنگین را انتخاب کنید.
آیا دشواری در حس عمقی نشانه اوتیسم است؟
به‌تنهایی نه. تفاوت‌های حسی در اوتیسم رایج هستند، اما در کودکان با رشد معمولی هم دیده می‌شوند. با این حال اگر تماس چشمی، واکنش به اسم و بازی مشترک هم دشوار است، ارزیابی رشدی بخواهید.
آیا فشار زیاد روی مداد به حس عمقی ربط دارد؟
اغلب بله. چون وقتی کودک نمی‌تواند حس کند دستش چقدر نیرو به کار می‌برد، مداد را خیلی محکم فشار می‌دهد. با این حال طرز گرفتن مداد و قدرت دست هم نقش دارند.
کدام بازی‌ها در خانه از حس عمقی حمایت می‌کنند؟
هل دادن سبد لباس، حمل کیسه‌های خرید سبک، هل دادن دیوار، ورز دادن خمیر، راه رفتن حیوانی و کندن شن نمونه‌های خوبی هستند. در واقع دو یا سه بازی در روز کافی است.
آیا باید جلیقه وزنه‌دار بخرم؟
پژوهش‌ها اثر کلی جلیقه وزنه‌دار را تأیید نمی‌کنند. پس پیش از خرید با کاردرمانگر صحبت کنید. محصولات وزنه‌دار خواب را برای نوزادان به کار نبرید.
آیا دشواری‌های حس عمقی از بین می‌روند؟
در واقع در بسیاری از کودکان آگاهی از بدن با بزرگ‌تر شدن و بازی‌های درست بهتر می‌شود. اما اگر نشانه‌ها روی مدرسه و دوستی اثر می‌گذارند، کاردرمانی پیشرفت را سریع‌تر می‌کند.
مقاله‌های مرتبط
اول اینکه تصویر کلی دشواری‌های حسی را در مقاله علائم اختلال پردازش حسی جمع کرده‌ایم. برای ارتباط راه رفتن روی پنجه با حس عمقی، راهنمای کودکی که روی پنجه پا راه می‌رود و برای حرکت‌های تکراری مقاله استیمینگ را هم ببینید.
منابع
اطلاعات پژوهشی این مقاله بر اساس منابع زیر است:
- پروسکه و گاندویا. حس‌های پروپریوسپتیو: نقش آن‌ها در نشان دادن شکل بدن، وضعیت و حرکت بدن و نیروی عضله. مرورهای فیزیولوژیک، ۲۰۱۲.
- استیفنسون و کارتر. استفاده از جلیقه وزنه‌دار برای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم و ناتوانی‌های دیگر. مجله اوتیسم و اختلالات رشدی، ۲۰۰۹.
- شاف و همکاران. مداخله‌ای برای دشواری‌های حسی در کودکان مبتلا به اوتیسم: یک کارآزمایی تصادفی. مجله اوتیسم و اختلالات رشدی، ۲۰۱۴.
