PECS یک روش شش‌مرحله‌ای است که به کودکی که حرف نمی‌زند یا خیلی کم حرف می‌زند یاد می‌دهد با دادن تصویر چیزی که می‌خواهد به دیگری، ارتباط برقرار کند. ارتباط تقویتی و جایگزین (AAC) چتر گسترده‌تری است که PECS را هم در بر می‌گیرد: ژست‌ها، علامت‌های دستی، کارت‌های تصویری، تابلوهای ارتباطی و برنامه‌های گفتارساز تبلت. در این مقاله توضیح می‌دهیم کدام روش به کدام کودک می‌خورد، شش مرحله PECS چیست، پژوهش‌ها درباره اینکه «کارت‌ها گفتار را متوقف می‌کنند» چه می‌گویند و چطور در خانه شروع کنید.
«حرف نمی‌زند؛ با کشیدن دستم یا گریه کردن نشان می‌دهد چه می‌خواهد.» این جمله را در مرکز خود زیاد می‌شنویم. کودکی که نمی‌تواند حرف بزند از ارتباط دست نمی‌کشد؛ فقط از خام‌ترین ابزاری که دارد استفاده می‌کند. والدین ممکن است این را «مشکل رفتاری» ببینند، در حالی که در واقع یک شکاف ارتباطی وجود دارد.
ارتباط جایگزین دقیقاً همین شکاف را پر می‌کند. پس هدف جایگزین کردن گفتار نیست، دادن صدایی به کودک است که همین حالا بتواند به کار ببرد. در بیشتر کودکان این صدا راه گفتار را هم باز می‌کند.
ارتباط تقویتی و جایگزین (AAC) چیست؟
ارتباط تقویتی و جایگزین نام مشترک همه روش‌هایی است که در جایی که گفتار کافی نیست، به گفتار اضافه می‌شوند یا جایش را می‌گیرند. در انگلیسی معمولاً آن را AAC می‌نامند. «تقویتی» ابزارهایی را توصیف می‌کند که کنار گفتار کار می‌کنند و «جایگزین» ابزارهایی را که جای آن را می‌گیرند.
این روش‌ها در دو گروه اصلی قرار می‌گیرند: بدون وسیله و با وسیله. جدول زیر این گروه‌ها و شکل آن‌ها در زندگی روزمره را نشان می‌دهد.
| گروه | ابزار | مثال | مناسب چه کسی است |
|---|---|---|---|
| بدون وسیله | ژست‌ها، علامت‌های دستی، زبان بدن، حالت چهره | باز کردن دست‌ها برای «تمام شد»، زدن نوک انگشت‌ها به هم برای «بیشتر» | کودکانی که مهارت دستی کافی دارند و تقلید می‌کنند |
| با وسیله، کم‌فناوری | کارت‌های تصویری، PECS، تابلوها و کتاب‌های ارتباطی | دادن یک عکس برای گرفتن آب، فشردن نماد «بده» روی تابلو | کودکانی که می‌توانند تصویرها را با هم جور کنند و برنامه‌ریزی حرکتی ضعیفی دارند |
| با وسیله، پرفناوری | دستگاه‌های گفتارساز، برنامه‌های تبلت | با لمس نماد، دستگاه می‌گوید «آب می‌خواهم» | کودکانی که به دایره واژگان گسترده نیاز دارند و می‌توانند نمادها را مرور کنند |
بیشتر کودکان چند تا از این ابزارها را با هم به کار می‌برند. مثلاً کودک ممکن است در خانه «بیشتر» را با علامت دستی بگوید و در مهدکودک از کتاب ارتباطی استفاده کند. پس به‌جای چسبیدن به یک روش، آن‌ها را با محیط‌های کودک ترکیب می‌کنیم.
PECS چیست؟
PECS مخفف «سیستم ارتباطی تبادل تصویر» است. اندی باندی و لوری فراست این روش را در سال ۱۹۸۵ به‌ویژه برای کودکان پیش‌دبستانی مبتلا به اوتیسم ساختند. در قلب آن یک عمل ساده است: کودک تصویر چیزی را که می‌خواهد برمی‌دارد و در دست طرف مقابل می‌گذارد.
همین «دست‌به‌دست دادن» است که PECS را از نشان دادن ساده کارت‌ها جدا می‌کند. کودک با دادن کارت به سمت یک انسان برمی‌گردد و هسته اجتماعی ارتباط را یاد می‌گیرد. کودکی که برای خواستن چیزی به کارتی روی دیوار نگاه می‌کند، به سمت شیء برمی‌گردد، نه به سمت آدم.
PECS پیش‌نیاز هم ندارد. حتی با کودکانی که هنوز تماس چشمی ندارند، تقلید نمی‌کنند یا پشت میز نمی‌نشینند هم شروع می‌کنیم. محدودیت سنی هم نیست؛ کودک دوساله و نوجوان همین گام‌ها را طی می‌کنند.
شش مرحله PECS
PECS بیشتر از دادن کارت است. یک توالی آموزشی شش‌مرحله‌ای را دنبال می‌کند و هر مرحله روی مرحله قبل بنا می‌شود. جدول زیر هر مرحله، هدفش و نشانه‌ای را که در خانه می‌بینید خلاصه می‌کند.
| مرحله | چه چیزی یاد می‌دهد | چطور کار می‌کند | نشانه موفقیت |
|---|---|---|---|
| ۱. تبادل | «کارت را می‌دهم تا چیزی را که می‌خواهم بگیرم» | دو بزرگسال: یکی شیء را نگه می‌دارد، دیگری دست کودک را به سمت کارت راهنمایی می‌کند؛ هیچ پرسشی پرسیده نمی‌شود | کودک خودش کارت را دراز می‌کند |
| ۲. فاصله و پایداری | «کارت را پیدا می‌کنم و سراغ آدم می‌روم» | کارت و طرف مقابل گام به گام دورتر می‌شوند | کارت را از اتاق دیگر می‌آورد و تحویل می‌دهد |
| ۳. تشخیص تصویر | «کارت درست را انتخاب می‌کنم» | اول انتخاب بین یک شیء دلخواه و یک شیء نامطلوب، بعد بین دو شیء دلخواه | چیزی را که می‌خواهد از میان پنج کارت پیدا می‌کند |
| ۴. ساختار جمله | «می‌خواهم + شیء» | کارت «می‌خواهم» و کارت شیء روی نوار جمله قرار می‌گیرند | نوار دوکارته را تحویل می‌دهد |
| ۵. پاسخ دادن به پرسش | پاسخ به «چه می‌خواهی؟» | پاسخ دادن به پرسش و درخواست‌های خودجوش به‌نوبت تمرین می‌شود | با نوار به پرسش پاسخ می‌دهد |
| ۶. اظهارنظر | «می‌بینم، می‌شنوم، این یک ... است» | پرسش «چه می‌بینی؟» ارتباط را فراتر از درخواست باز می‌کند | کارت‌ها را برای شریک کردن به کار می‌برد، نه فقط برای خواستن |
قانون «بدون پرسش» در مرحله ۱ همان گامی است که بیش از همه نادیده گرفته می‌شود. بزرگسالی که می‌پرسد «چه می‌خواهی؟» شانس شروع خودجوش تبادل را از کودک می‌گیرد. پس در مرحله اول فقط صبر می‌کنیم و دست را راهنمایی می‌کنیم.
آیا PECS کودکان را از حرف زدن بازمی‌دارد؟
نه؛ در بیشتر کودکان در واقع گفتار را بیشتر می‌کند. این بزرگ‌ترین ترس والدین است. با این حال فراتحلیل‌های ارتباط جایگزین نشان می‌دهند گفتار در هیچ کودکی کم نشد و در بیشتر آن‌ها افزایش یافت. کارت به کودک یاد می‌دهد که ارتباط جواب می‌دهد و گفتار روی همین اعتمادبه‌نفس ساخته می‌شود.
یک دلیل این است که فشار تولید صدا برداشته می‌شود. کودکی که به حرف زدن هل داده می‌شود، همزمان می‌کوشد کلمه و آوا را تولید کند و اغلب دست می‌کشد. کارت معنا را حمل می‌کند، پس کودک جا پیدا می‌کند که روی آواها تمرکز کند.
برای همین هر بار کارت را می‌گیریم، کلمه را بلند می‌گوییم: «شیر! شیر می‌خواهی.» کودک در هر تبادل نمونه‌ای از کلمه را می‌شنود. نخستین کلمه‌ها اغلب نام کارتی است که بیش از همه داده شده.
برای همین رویکرد «اول منتظر گفتار بمانیم و اگر نیامد سراغ کارت برویم» وقت را هدر می‌دهد. تصویر کلی تأخیر گفتار را در مقاله کودک دوساله‌ای که حرف نمی‌زند توضیح داده‌ایم.
چه کودکانی از ارتباط جایگزین سود می‌برند؟
ارتباط جایگزین فقط برای اوتیسم نیست. هر کودکی که گفتارش نیازهایش را برآورده نمی‌کند نامزد است؛ به عبارت دیگر، آنچه مهم است شکاف ارتباطی است، نه تشخیص.
- اوتیسم: وقتی آغازگری اجتماعی ضعیف است، عمل «دست‌به‌دست دادن» در PECS دقیقاً همین مهارت را می‌سازد. برای جزئیات، صفحه رشد زبان در اوتیسم را ببینید.
- آپراکسی گفتار کودکی: کودک می‌داند چه می‌خواهد بگوید اما نمی‌تواند آواها را به ترتیب بچیند؛ کارت در این فاصله ارتباط را زنده نگه می‌دارد. به آپراکسی گفتار نگاه کنید.
- سندرم داون: فهم معمولاً خیلی جلوتر از گفتار است؛ علامت‌های دستی و کارت‌ها این شکاف را پر می‌کنند. به رشد زبان در سندرم داون نگاه کنید.
- فلج مغزی و دشواری‌های حرکتی: وقتی عضلات گفتار به اندازه کافی قوی نیستند، دستگاه‌هایی که با نگاه یا لمس کنترل می‌شوند وارد می‌شوند.
- اختلال رشدی زبان: وقتی پیدا کردن کلمه سخت است، تابلو پلی موقت می‌شود. به اختلال رشدی زبان نگاه کنید.
- سکوت انتخابی: برای کودکی که در مدرسه نمی‌تواند حرف بزند، کارت راه خروج موقتی است که اضطراب را کم می‌کند. به سکوت انتخابی نگاه کنید.
کودکان دارای پژواک‌گویی هم جزو این فهرست‌اند. تکرارهای آن‌ها قصد ارتباط را نشان می‌دهد؛ این پیوند را در مقاله پژواک‌گویی (اکولالیا) توضیح داده‌ایم.
PECS، علامت دستی، تابلو یا تبلت؟
ابزار درست به مهارت‌های حرکتی، تشخیص دیداری و محیط‌های کودک بستگی دارد. پس گفتاردرمانگر بعد از ارزیابی انتخاب می‌کند. جدول زیر چهار ابزار اصلی را مقایسه می‌کند.
| معیار | PECS (دادن کارت) | علامت‌های دستی | تابلوی ارتباطی | برنامه تبلت |
|---|---|---|---|---|
| نیاز حرکتی | گرفتن کارت و دادن آن | حرکت‌های ظریف دست | اشاره با انگشت | لمس و مرور صفحه |
| آیا شنونده باید آن را بلد باشد؟ | نه، هر کسی تصویر را می‌خواند | بله، کسی که علامت را نمی‌داند نمی‌فهمد | نه | نه، دستگاه بلند می‌گوید |
| دایره واژگان | محدود به تعداد کارت‌ها | به تعداد علامت‌های یادگرفته‌شده | محدود به سطح تابلو | صدها نماد |
| آغازگری اجتماعی | بسیار قوی، رو به آدم | متوسط | ضعیف، رو به تابلو | متوسط |
| هزینه و آماده‌سازی | کم، عکس و لمینت | هیچ | کم | هزینه دستگاه و برنامه |
| بهترین نقطه شروع | هنگام ساختن نخستین قصد ارتباط | کودکان تقلیدکننده با دست‌های ماهر | محیط‌های کلاس و روال‌ها | نیازهای بیانی گسترده، سن مدرسه |
در عمل ترتیب معمولاً این است: اول با PECS قصد ارتباط را می‌سازیم، بعد با زیاد شدن نیاز به واژگان سراغ تابلو یا تبلت می‌رویم. علامت‌های دستی در هر مرحله همراه‌اند، چون دست‌هایتان همیشه با شماست.
از کلمه‌های هسته شروع کنید، نه از نام اشیا
مجموعه کارت اول خانواده‌ها معمولاً از اشیایی مثل سیب، موز و توپ ساخته می‌شود. در حالی که بیشتر ارتباط روزانه را کلمه‌های هسته‌ای مثل «بیشتر»، «تمام شد»، «کمک»، «نه»، «باز کن» و «بس» پیش می‌برند. یک کارت «بیشتر» در ده‌ها موقعیت کار می‌کند، اما کارت «موز» فقط وقتی موز هست.
پس ده کارت اول را دو قسمت می‌کنیم: پنج کلمه هسته و پنج شیء بسیار دوست‌داشتنی. کودک قدرت نه فقط خواستن، بلکه رد کردن و کمک خواستن را هم به دست می‌آورد. برای انتخاب کلمه‌ها، مطلب راه‌های افزایش دایره واژگان را ببینید. در خانه‌ای که چند زبان به کار می‌رود، کارت همان می‌ماند. هر والد می‌تواند کلمه را به زبان خودش بگوید، مثلاً «بیشتر» به فارسی، daha به ترکی و more به انگلیسی.
یک قانون دیگر: کارت را به فرزندتان «یاد ندهید»؛ خودتان به کار ببرید. یعنی هنگام حرف زدن، نماد را روی تابلو فشار دهید. با این الگوسازی، فرزندتان نمادها را به اندازه گفتار طبیعی می‌بیند؛ در نهایت کودکان گفتار را هم همین‌طور یاد می‌گیرند.
کتاب ارتباطی را چطور بسازیم؟
کتاب ارتباطی پوشه قابل‌حملی است که کارت‌ها در آن زندگی می‌کنند. یک پوشه ساده A5، صفحه‌هایی با نوارهای ولکرو و کارت‌های لمینت‌شده کافی است. فرزندتان کتاب را همه‌جا می‌برد، پس دوام از ظاهر مهم‌تر است.
- جلد: نوار جمله و سه کارت پرکاربرد («بیشتر»، «تمام شد»، «کمک») اینجا می‌روند.
- صفحه‌های داخلی: غذا، اسباب‌بازی، فعالیت‌ها و آدم‌ها روی صفحه‌های جدا می‌روند و در هر صفحه بیش از ۶ تا ۸ کارت نیست.
- اندازه کارت: برای شروع ۵×۵ سانتی‌متر، که با بهتر شدن تشخیص به ۳×۳ سانتی‌متر می‌رسد.
- مجموعه یدکی: کارت گم‌شده ارتباط را متوقف می‌کند، پس از هر کارت یک نسخه در خانه نگه دارید.
شروع در خانه در پنج گام
ارتباط جایگزین با برنامه درمانگر شروع می‌شود. اما بیشتر فرصت‌ها در خانه پیش می‌آید. پس پنج گام زیر هفته‌های اول را شکل می‌دهد.
- فهرست انگیزه‌ها بسازید. اول ۵ تا ۱۰ چیزی را که فرزندتان واقعاً می‌خواهد بنویسید: غذا، اسباب‌بازی، فعالیت. کارت فقط برای چیزی کار می‌کند که کودک می‌خواهد.
- از عکس واقعی استفاده کنید. مثلاً لیوان خود کودک یا ماشین اسباب‌بازی خودش. نقاشی‌ها و نمادها بعداً با رشد تشخیص می‌آیند.
- دسترسی را محدود کنید. چیزهای دلخواه را دیدنی اما دور از دسترس نگه دارید، مثلاً در یک ظرف شفاف یا روی قفسه بالا. این یک فرصت ارتباط می‌سازد.
- صبر کنید و راهنمایی کنید. وقتی فرزندتان دستش را دراز می‌کند، پرسش نپرسید. در عوض دستش را به سمت کارت راهنمایی کنید تا آن را به شما بدهد و بلافاصله جواب بدهید.
- آن را در همه روال‌ها پخش کنید. صبحانه، بازی، حمام، خواب. کارتی که فقط در یک محیط می‌ماند تعمیم پیدا نمی‌کند.
معمولاً هدف ما ۳۰ تا ۴۰ فرصت در روز است. این عدد ترسناک به نظر می‌رسد، اما پنج بار هنگام صبحانه و ده بار هنگام بازی راحت به دست می‌آید. راه‌های دیگر ساختن فرصت زبانی در خانه را در مطلب فعالیت‌هایی که از رشد زبان حمایت می‌کنند گرد آورده‌ایم.
| روال | فرصت | کارت‌های هدف |
|---|---|---|
| صبحانه | شیر را کم‌کم بدهید | «بیشتر»، «شیر» |
| بازی | ظرف حباب را بسته نگه دارید | «باز کن»، «حباب» |
| لباس پوشیدن | فقط یک کفش را بدهید | «کمک»، «کفش» |
| زمان صفحه‌نمایش | آهنگ را متوقف کنید | «بیشتر»، «تمام شد» |
| حمام | اسباب‌بازی را روی قفسه بگذارید | «بده»، «اردک» |
| خواب | بگذارید کتاب را خودش انتخاب کند | «کتاب»، «نه» |
استفاده از کارت‌ها در مهدکودک و مدرسه
اگر کارت‌ها فقط در خانه بمانند، کودک ممکن است آن‌ها را «زبان خانه» ببیند. پس مهدکودک و مدرسه از هفته دوم وارد می‌شوند. وقتی معلم نسخه همین کارت‌ها را داشته باشد، تعمیم سریع می‌آید.
- مجموعه دوم بسازید: یک نسخه یکسان از کارت‌های خانه را در کیف مدرسه و نزد معلم نگه دارید.
- کارت‌ها را به روال‌های کلاس اضافه کنید: «دستشویی»، «آب»، «کمک»، «تمام شد» و «استراحت» پنج کارت اول مدرسه‌اند.
- یک یادداشت کوتاه به معلم بدهید: دو جمله قوانین را توضیح می‌دهد: بدون پرسیدن صبر کند و کارت را از دست کودک بگیرد.
- به هم‌کلاسی‌ها نشان دهید: دوستانی که کارت‌ها را می‌بینند، کودک را راحت‌تر در بازی شرکت می‌دهند، چون حالا می‌فهمند کودک چه می‌خواهد.
نحوه کار با معلم را در مطلب همکاری مهدکودک و خانواده توضیح داده‌ایم. بیشتر کارت‌های مدرسه همان مجموعه کلمه‌های هسته در خانه است، پس آماده‌سازی اضافه لازم نیست.
فلورتایم و ارتباط جایگزین چطور با هم کار می‌کنند؟
DIR/فلورتایم مخالف ارتباط جایگزین نیست؛ در واقع آن را تغذیه می‌کند. فلورتایم قصد ارتباط را می‌سازد: کودک می‌خواهد چیزی را با شما شریک شود. کارت‌ها و تابلوها بعد به این قصد شکل می‌دهند.
در عمل کارت‌ها را در بازی می‌گنجانیم. مثلاً کودک روی تاب کارت «بیشتر» را می‌دهد و ما با هیجان اغراق‌آمیز هل می‌دهیم. کارت بخشی از یک دایره هیجانی می‌شود، نه فقط ابزار درخواست؛ این دایره‌ها را در صفحه DIR/فلورتایم چیست توضیح داده‌ایم.
برنامه‌های رفتاری PECS را در ساختاری سخت‌گیرانه‌تر آموزش می‌دهند. دو رویکرد را در مطلب ABA یا فلورتایم؟ مقایسه کرده‌ایم. در مرکز ما این دو را متناسب با هر کودک ترکیب می‌کنیم.
شش اشتباه رایج والدین
بعضی عادت‌هایی که با نیت خوب شکل گرفته‌اند، بی‌صدا استفاده از کارت را می‌کشند. پس اینجا شش اشتباهی است که بیش از همه می‌بینیم.
- پرسیدن «چه می‌خواهی؟» در مرحله اول، پرسش جلوی آغازگری خودجوش را می‌گیرد. به‌جای آن صبر کنید.
- نشان دادن کارت به‌جای تحویل گرفتن آن. اگر کودک به کارت نگاه کند و شیء را بردارد، به سمت آدم برنمی‌گردد. در حالی که قلب ارتباط دادن به یک آدم است.
- همه‌چیز را در دسترس گذاشتن. اگر کودک بتواند خودش به آنچه می‌خواهد برسد، کارت غیرضروری می‌شود.
- استفاده از کارت‌ها فقط در درمان. ۴۰ دقیقه کارت در هفته نمی‌تواند جای ۴۰ فرصت در روز را بگیرد.
- کنار گذاشتن کارت‌ها وقتی گفتار شروع شد. نخستین کلمه‌ها شکننده‌اند؛ کارت باید برای لحظه‌های خسته یا مضطرب به‌عنوان پشتیبان بماند.
- وصل کردن کارت به تنبیه یا پاداش. کارت یک ابزار زبانی است و هرگز نباید به «اگر رفتار خوبی داشته باشی» وابسته باشد.
استفاده از کارت قشقرق‌ها را هم کم می‌کند، چون کودک راهی برای گفتن خواسته‌اش دارد؛ این پیوند را در مطلب مدیریت عصبانیت‌های ناگهانی کودک توضیح داده‌ایم.
چهار باور نادرست درباره ارتباط جایگزین
اطلاعات غلط یا خانواده‌ها را به تأخیر می‌اندازد یا به ابزار اشتباه می‌کشاند. پس اینجا چهار باوری را که بیشتر می‌شنویم اصلاح می‌کنیم.
«اگر کارت به کار ببرد، زحمت حرف زدن را به خودش نمی‌دهد»
نه. پژوهش‌ها عکس این را نشان می‌دهند؛ وقتی کودک یاد می‌گیرد ارتباط جواب می‌دهد، حرف زدن را هم امتحان می‌کند. کارت فشار تولید صدا را هم مدتی برمی‌دارد.
«اول باید بفهمد، بعد کارت»
پیش‌نیازی وجود ندارد. مرحله ۱ PECS عمل دادن را یاد می‌دهد، نه فهمیدن را. فهم درون همین عمل رشد می‌کند.
«حالا که تبلت داریم، کارت‌ها قدیمی شده‌اند»
این دو کار متفاوتی می‌کنند. کارت‌ها آغازگری اجتماعی و برگشتن به سمت آدم را می‌سازند، در حالی که تبلت دایره واژگان را گسترش می‌دهد. پس بیشتر کودکان با کارت شروع می‌کنند و با تبلت ادامه می‌دهند.
«ارتباط جایگزین آخرین راه است»
برعکس، اولین راه است. هر ماه یک شکاف ارتباطی به شکل ناکامی، کناره‌گیری و یادگیری از دست‌رفته انباشته می‌شود. کارت‌هایی که زود شروع شوند جلوی این انباشت را می‌گیرند.
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کنید؟
اگر هر کدام از موارد زیر صدق می‌کند، گرفتن نوبت ارزیابی را عقب نیندازید. در ارتباط جایگزین، شروع زودهنگام هم زبان و هم رفتار را بهتر می‌کند.
- فرزندتان بیش از ۱۸ ماه دارد و خواسته‌اش را فقط با گریه یا کشیدن نشان می‌دهد
- می‌فهمد اما نمی‌تواند بگوید، یعنی زبان دریافتی خیلی جلوتر از زبان بیانی است
- تشخیص آپراکسی گفتار، سندرم داون یا فلج مغزی وجود دارد
- به‌خاطر ناتوانی در ارتباط، مدام عصبانیت‌های ناگهانی دارد
- در مهدکودک یا مدرسه نمی‌تواند به معلم بگوید چه نیاز دارد
- کارت‌هایی که در خانه امتحان کرده‌اید در دو هفته اصلاً به کار نرفته‌اند
تفاوت فهمیدن و بیان را در مطلب زبان دریافتی و زبان بیانی توضیح داده‌ایم. روند ارزیابی را هم در مطلب ارزیابی گفتار و زبان شرح داده‌ایم.
روند کار در Çocukla Akademi چطور است؟
اول یک دیدار مفصل با خانواده داریم. در این دیدار دقیق نگاه می‌کنیم که فرزندتان الان چطور چیزها را می‌خواهد، بیشتر چه چیزی را دوست دارد و مهارت‌های حرکتی‌اش چطور است. بعد بنیان‌گذار ما، Alev Akıncı Yıldız، متخصص شنوایی‌شناسی (کارشناسی ارشد) و درمانگر DIR/فلورتایم، یک ارزیابی زبان مبتنی بر بازی برنامه‌ریزی می‌کند.
در گام دوم، گفتاردرمانگر ابزار را انتخاب می‌کند. بر اساس مشخصات فرزندتان بین PECS، علامت‌های دستی، تابلو یا تبلت تصمیم می‌گیریم. در صورت نیاز، یک کاردرمانگر هم درباره مهارت‌های دست و تشخیص دیداری نظر می‌دهد.
در گام سوم، جلسه‌های ۴۰ دقیقه‌ای و برنامه خانگی شروع می‌شود. در کنار آن، مشاوره والدین ما کمکتان می‌کند استفاده از کارت را در خانه درست ادامه دهید. برای کودکان دارای تشخیص اوتیسم، صفحه درمان اوتیسم ما برنامه را توضیح می‌دهد.
همه جلسات حضوری و در مرکز ما در بیکنت، بیوک‌چکمجه (استانبول) برگزار می‌شود و پذیرای خانواده‌هایی از بیلیک‌دوزو، اسنیورت و باغچه‌شهیر هستیم. جلسات به زبان ترکی یا انگلیسی است و برای کودکان دوزبانه جلسات دوزبانه ترکی و انگلیسی هم داریم؛ جلسه به زبان فارسی نداریم. برای کودکی که در خانه فارسی صحبت می‌کند، زبان جلسات را با توجه به مدرسه و زندگی روزمره‌اش همراه با خانواده انتخاب می‌کنیم. برای جزئیات، صفحه مرکز ما را ببینید. اطلاعات گرفتن نوبت را در صفحه تماس با ما پیدا می‌کنید.
پرسش‌های متداول
روش PECS چیست و چطور به کار می‌رود؟
PECS یک روش شش‌مرحله‌ای است که به کودک یاد می‌دهد با دادن تصویر چیزی که می‌خواهد به دیگری، ارتباط برقرار کند. از تبادل شروع می‌شود و بعد به فاصله، تشخیص تصویر، ساختار جمله، پاسخ دادن به پرسش و اظهارنظر می‌رسد.
ارتباط تقویتی و جایگزین (AAC) چیست؟
نام مشترک همه روش‌هایی است که در جایی که گفتار کافی نیست، به گفتار اضافه می‌شوند یا جایش را می‌گیرند. روش‌های بدون وسیله مثل ژست‌ها و علامت‌های دستی، ابزارهای کم‌فناوری مثل کارت‌های تصویری و تابلوها و ابزارهای پرفناوری مثل برنامه‌های گفتارساز تبلت را در بر می‌گیرد.
PECS از چه سنی شروع می‌شود؟
محدودیت سنی وجود ندارد. با کودکان دوساله و نوجوانان یکسان شروع می‌کنیم. آنچه مهم است سن نیست، این است که گفتار کودک نیازهایش را برآورده می‌کند یا نه.
آیا کارت و علامت دستی کودک را از حرف زدن بازمی‌دارد؟
نه. فراتحلیل‌های ارتباط جایگزین نشان می‌دهد گفتار در هیچ کودکی کم نشد و در بیشتر آن‌ها افزایش یافت. کارت یاد می‌دهد ارتباط جواب می‌دهد و فشار تولید صدا را مدتی برمی‌دارد.
کارت‌های PECS را از کجا پیدا کنم؟ آیا یک PDF آماده کافی است؟
کارت‌های اول باید عکس چیزهای خود کودک باشند؛ مجموعه‌های نقاشی آماده بعد از رشد تشخیص می‌آیند. درمانگر مجموعه اول را با شما و بر اساس فهرست انگیزه‌های کودک آماده می‌کند.
برنامه تبلت بهتر است یا کارت؟
این دو کار متفاوتی می‌کنند. کارت‌ها آغازگری اجتماعی و برگشتن به سمت آدم را می‌سازند، در حالی که تبلت دایره واژگان را گسترش می‌دهد. پس بیشتر کودکان با کارت شروع می‌کنند و با زیاد شدن نیاز به واژگان به تبلت می‌روند.
برای چه کودکانی مناسب است؟
با اوتیسم، آپراکسی گفتار، سندرم داون، فلج مغزی، اختلال رشدی زبان و سکوت انتخابی به کار می‌بریم. آنچه مهم است تشخیص نیست، این است که گفتار نیازهای کودک را برآورده می‌کند یا نه.
چقدر طول می‌کشد تا نتیجه ببینیم؟
مرحله ۱ معمولاً ظرف چند روز تا چند هفته جا می‌افتد. هر شش مرحله ماه‌ها طول می‌کشد و با فرصت‌های بیشتر در خانه سریع‌تر پیش می‌رود؛ ۳۰ تا ۴۰ فرصت در روز مهم‌ترین عامل است.
مؤثرترین روش ارتباطی در اوتیسم کدام است؟
روش واحدی وجود ندارد. PECS برای کودکی با آغازگری اجتماعی ضعیف، علامت‌های دستی برای کودکی با دست‌های ماهر و تبلت برای نیازهای بیانی گسترده برجسته است. پس ارزیابی این انتخاب را بر اساس مشخصات کودک انجام می‌دهد.
آیا باید زبان اشاره یاد بدهم؟
نه زبان اشاره کامل؛ چند علامت کلیدی مثل «بیشتر»، «تمام شد» و «کمک» کافی است. کسی که علامتی را بلد نیست آن را نمی‌فهمد، برای همین معمولاً علامت‌ها را همراه کارت یا تابلو به کار می‌بریم.
آیا فلورتایم و PECS را می‌شود با هم به کار برد؟
بله، و مکمل یکدیگرند. فلورتایم قصد ارتباط را می‌سازد و PECS به آن قصد شکل می‌دهد. وقتی کارت‌ها بخشی از بازی شوند، بخشی از دایره هیجانی هم می‌شوند.
وقتی فرزندم شروع به حرف زدن کرد، باید استفاده از کارت را کنار بگذارم؟
فوراً نه. نخستین کلمه‌ها شکننده‌اند؛ در لحظه‌های خسته، ناخوش یا مضطرب، کودک دوباره به کارت نیاز دارد. پس کارت تا وقتی گفتار قابل اعتماد شود به‌عنوان پشتیبان می‌ماند.
به‌طور خلاصه، ارتباط جایگزین رقیب گفتار نیست، پیشرو آن است. قصد ارتباط را با PECS می‌سازیم، از کلمه‌های هسته شروع می‌کنیم و آن‌ها را در همه روال‌های روزانه پخش می‌کنیم. پس به‌جای منتظر ماندن برای گفتار، همین امروز صدایی به فرزندتان بدهید که بتواند به کار ببرد.
