توجه مشترک یعنی کودک همراه با شما به چیزی نگاه می‌کند و علاقه‌اش را با شما به اشتراک می‌گذارد. این مهارت معمولاً بین ۹ تا ۱۸ ماهگی روشن می‌شود و یکی از بنیان‌های زبان است. در این راهنما ۵ مرحله توجه مشترک، نشانه‌های هشدار و ۷ بازی را که می‌توانید در خانه انجام دهید توضیح می‌دهیم.
هفته پیش پدری در ابتدای جلسه از ما پرسید: «از پنجره هواپیما را نشان می‌دهم، اما پسرم مدام به انگشتم نگاه می‌کند.»
این پرسش درست به قلب توجه مشترک می‌زند. برای نگاه کردن به هواپیما، کودک باید بفهمد که انگشت یک جهت را نشان می‌دهد. و وقتی به هواپیما نگاه می‌کند و بعد به پدرش برمی‌گردد، این اولین شکل گفتن «تو هم دیدی؟» است.
خبر خوب: توجه مشترک مهارتی است که در خانه با بازی‌های درست قوی‌تر می‌شود. پس اول توضیح می‌دهیم این مهارت چیست، بعد قدم‌به‌قدم می‌گوییم در خانه چه کنید.
توجه مشترک چیست؟
توجه مشترک یعنی دو نفر روی یک چیز تمرکز کنند و آن را به هم بفهمانند. برای مثال، کودکی به سگی نگاه می‌کند، به صورت مادرش برمی‌گردد و دوباره به سگ نگاه می‌کند. به این ترتیب یک مثلث نامرئی بین کودک، مادر و سگ شکل می‌گیرد.
ممکن است اسم آن را «توجه مشارکتی» هم ببینید. هر اسمی که داشته باشد، ایده اصلی یکی است: دو نفر عمداً و با هم به یک چیز نگاه می‌کنند.
تماس چشمی به‌تنهایی توجه مشترک نیست. در تماس چشمی دو نفر به هم نگاه می‌کنند، اما در توجه مشترک با هم به چیز سومی نگاه می‌کنند. این تفاوت را در مقاله کودکی که تماس چشمی برقرار نمی‌کند با جزئیات توضیح داده‌ایم.
دو روی توجه مشترک: پاسخ دادن و آغاز کردن
پژوهشگران توجه مشترک را به دو جهت اصلی تقسیم می‌کنند. اول، کودک وقتی کسی دیگر توجهش را هدایت می‌کند پاسخ می‌دهد. بعد، با گذشت زمان، خودش آن را آغاز می‌کند.
| نوع | کودک چه می‌کند؟ | مثال روزمره |
|---|---|---|
| پاسخ دادن به توجه مشترک | نگاه یا اشاره شما را دنبال می‌کند | وقتی می‌گویید «ببین، گربه!» به سمت گربه برمی‌گردد |
| آغاز کردن برای درخواست | برای گرفتن چیزی اشاره می‌کند | به بیسکویت‌های روی قفسه اشاره می‌کند و به شما نگاه می‌کند |
| آغاز کردن برای به اشتراک گذاشتن | فقط برای نشان دادن اشاره می‌کند یا چیزی می‌آورد | به هواپیما اشاره می‌کند و با هیجان به صورت شما نگاه می‌کند |
ردیف سوم از همه مهم‌تر است. اشاره برای به اشتراک گذاشتن نشان می‌دهد کودک متوجه شده که شما هم دنیای درونی دارید. در کودکان اوتیستیک، اشاره برای درخواست اغلب وجود دارد، اما اشاره برای به اشتراک گذاشتن معمولاً عقب می‌ماند.
توجه مشترک چه زمانی رشد می‌کند؟ ۵ مرحله
توجه مشترک یک‌باره ظاهر نمی‌شود؛ مرحله‌به‌مرحله رشد می‌کند. کارپنتر، ناگل و توماسلو در سال ۱۹۹۸، ۲۴ نوزاد را هر ماه بین ۹ تا ۱۵ ماهگی دنبال کردند. نوزادها اول یاد گرفتند توجه را به اشتراک بگذارند، بعد دنبالش کنند و در آخر هدایتش کنند.
سن‌های زیر میانگین‌اند و چند ماه اختلاف طبیعی است. برای نوزادانی که نارس به دنیا آمده‌اند، از سن اصلاح‌شده‌شان استفاده کنید.
| مرحله | سن تقریبی | چه می‌بینید؟ |
|---|---|---|
| ۱. تعامل رودررو | ۲ تا ۶ ماهگی | به صورت شما نگاه می‌کند و در جواب لبخند شما لبخند می‌زند |
| ۲. دنبال کردن نگاه | ۶ تا ۹ ماهگی | به همان سمتی که سرتان را می‌چرخانید نگاه می‌کند |
| ۳. دنبال کردن اشاره | ۹ تا ۱۲ ماهگی | به چیزی که اشاره می‌کنید نگاه می‌کند، نه به انگشت شما |
| ۴. درخواست کردن و نشان دادن | ۱۲ تا ۱۵ ماهگی | به چیزی که می‌خواهد اشاره می‌کند و اسباب‌بازی محبوبش را برای نشان دادن جلو می‌آورد |
| ۵. اشاره برای به اشتراک گذاشتن | ۱۵ تا ۱۸ ماهگی | به چیز جالبی اشاره می‌کند، بعد برمی‌گردد و صورت شما را نگاه می‌کند |
فهرست مراحل رشد مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) ترتیب مشابهی می‌دهد. بیشتر کودکان تا ۱۵ ماهگی برای خواستن چیزی اشاره می‌کنند و تا ۱۸ ماهگی برای نشان دادن چیز جالبی به شما اشاره می‌کنند. این فهرست‌ها مهارت‌هایی را توصیف می‌کنند که حدود سه نفر از هر چهار کودک تا آن سن به آن‌ها می‌رسند.
بعد از ۱۸ ماهگی کودک به این نگاه‌ها کلمه اضافه می‌کند. برای مثال، اشاره می‌کند و می‌گوید «پرنده!» و منتظر واکنش شما می‌ماند. به این ترتیب توجه مشترک زمینه اولین گفت‌وگوها می‌شود.
مراحل رشد زبان بر اساس سن را در مقاله رشد زبان از ۰ تا ۶ سالگی می‌توانید ببینید.
چرا توجه مشترک این‌قدر مهم است؟
توجه مشترک دروازه یادگیری کلمه‌هاست. اگر وقتی «توپ» می‌گویید فرزندتان به توپ نگاه کند، کلمه را به آن چیز وصل می‌کند. اگر جای دیگری را نگاه کند، همان کلمه فقط در هوا می‌ماند.
یافته‌های کارپنتر و همکارانش این را تأیید می‌کند. لحظه‌هایی که مادران چیزی را که نوزادشان از قبل به آن نگاه می‌کرد نام می‌بردند، اولین اشاره‌ها و کلمه‌ها را پیش‌بینی می‌کرد. به عبارت دیگر، والدی که به علاقه کودک می‌پیوندد، کوتاه‌ترین راه به زبان را باز می‌کند.
توجه مشترک پایه بازی و درک اجتماعی هم هست. برای مثال، بازی وانمودی، نوبت گرفتن و حدس زدن اینکه دیگری چه فکر می‌کند، همه بر این بنیان بنا می‌شوند.
در سال ۲۰۱۶ بوتما-بویتل ۷۱ پژوهش را در یک تحلیل واحد ترکیب کرد. ارتباط توجه مشترک و زبان در کودکان اوتیستیک قوی‌تر از کودکان با رشد معمولی بود. پاسخ دادن به توجه مشترک نوعی بود که از همه بیشتر به زبان وابسته بود.
نشانه‌های دشواری در توجه مشترک
نشانه‌های زیر را در چند هفته مشاهده بسنجید، نه در یک روز. کودک خسته یا بی‌حال ممکن است یک روز اصلاً نگاه نکند و روز بعد راحت نگاه کند.
- در ۱۲ ماهگی به انگشت شما نگاه می‌کند، نه به جایی که اشاره می‌کنید.
- در ۱۵ ماهگی برای خواسته‌اش اشاره نمی‌کند و به‌جای آن دست شما را می‌کشد و می‌برد.
- در ۱۸ ماهگی چیزی نمی‌آورد و برای نشان دادن چیز جالبی اشاره نمی‌کند.
- در بازی برای دیدن واکنش شما به صورتتان نگاه نمی‌کند.
- وقتی اسمش را می‌گویید برنمی‌گردد یا به‌ندرت برمی‌گردد.
- وقتی با هیجان به چیزی نگاه می‌کنید، علاقه‌ای نشان نمی‌دهد.
- کلمه دارد، اما از آن‌ها برای نشان دادن چیزها به شما استفاده نمی‌کند.
استفاده از دست شما مثل یک ابزار نشانه رایجی است. کودک به آنچه می‌خواهد می‌رسد، اما نگاهش را با شما به اشتراک نمی‌گذارد. پاسخ دادن به اسم را در مقاله کودکی که به اسمش واکنش نشان نمی‌دهد جداگانه بررسی کرده‌ایم.
توجه مشترک و اوتیسم
دشواری در توجه مشترک یکی از زودترین و ثابت‌ترین نشانه‌های اوتیسم است. برای همین بسیاری از پرسش‌های پرسش‌نامه غربالگری M-CHAT مستقیم درباره این مهارت می‌پرسند. برای مثال، می‌پرسد آیا کودک برای نشان دادن چیز جالبی به شما اشاره می‌کند.
با این حال، دشواری در توجه مشترک به‌تنهایی به معنای تشخیص اوتیسم نیست. فقط روان‌پزشک کودک و نوجوان یا متخصص رشد و تکامل کودکان می‌تواند اوتیسم را تشخیص دهد. مرکز ما تشخیص نمی‌دهد؛ ما زبان، ارتباط و بازی را از راه مشاهده ارزیابی می‌کنیم و درمان را برنامه‌ریزی می‌کنیم.
اگر اوتیسم در ذهن شماست، مقاله‌های ما درباره نشانه‌های اوتیسم و اوتیسم یا تأخیر گفتار در قدم اول به شما کمک می‌کنند.
وضعیت‌های دیگری که بر توجه مشترک اثر می‌گذارند
هر کودکی که نگاه نمی‌کند اوتیستیک نیست. چند وضعیت دیگر هم می‌توانند تصویر مشابهی بسازند. پس بسته به موقعیت، اولین مراجعه درست فرق می‌کند.
| وضعیت | چه شکلی دارد؟ | اولین قدم |
|---|---|---|
| کم‌شنوایی، مایع در گوش میانی | دیر به نشانه‌های گفتاری برمی‌گردد، به نشانه‌های دیداری بهتر پاسخ می‌دهد | ارزیابی شنوایی‌شناسی و متخصص گوش و حلق و بینی |
| مشکل بینایی | اشیای دور را دنبال نمی‌کند، با اشیای نزدیک مشکلی ندارد | چشم‌پزشک کودکان |
| قرار گرفتن زیاد در معرض صفحه‌نمایش | علاقه کمتر به چهره‌ها، غرق شدن در صفحه‌نمایش | کم کردن زمان صفحه‌نمایش و مشاهده برای چند هفته |
| تأخیر رشدی فراگیر | توجه مشترک و مهارت‌های دیگر همه عقب هستند | پزشک اطفال، ارزیابی رشدی |
| بار حسی بیش از حد | در شلوغی خاموش می‌شود، در محیط آرام نگاه می‌کند | ارزیابی کاردرمانی |
| نارس بودن | نسبت به سن واقعی عقب است، نسبت به سن اصلاح‌شده در مسیر است | پیگیری بر اساس سن اصلاح‌شده |
شنوایی را فراموش نکنید. هر «ببین!» گفتاری به کودکی که خوب نمی‌شنود نمی‌رسد. این موضوع را از دید یک شنوایی‌شناس در مقاله مایع گوش و تأخیر گفتار توضیح داده‌ایم.
فعالیت‌های توجه مشترک در خانه: ۵ اصل کلیدی
فعالیت‌های توجه مشترک در خانه به وسایل خاصی نیاز ندارند. اما چند اصل همان بازی را بسیار مؤثرتر می‌کنند.
۱. دنبال علاقه کودک بروید
اول به چیزی که فرزندتان نگاه می‌کند نگاه کنید و اسمش را بگویید. پیوستن به علاقه او خیلی آسان‌تر از تلاش برای عوض کردنش است. یافته‌های کارپنتر نشان می‌دهد دقیقاً همین رویکرد زبان را پیش‌بینی می‌کند.
۲. تا سطح صورت او پایین بیایید
اگر فرزندتان روی زمین است، شما هم روی زمین بنشینید. به این ترتیب صورت شما و اسباب‌بازی در یک میدان دید قرار می‌گیرند. روبه‌روی کودک بنشینید و از پشت سر با او حرف نزنید.
۳. شیء را کنار صورتتان بیاورید
برای مثال، عصای حباب را درست کنار چشمانتان نگه دارید. در این حالت کودک هنگام نگاه کردن به حباب‌ها صورت شما را هم می‌بیند. با گذشت زمان، شروع می‌کند نگاهش را بین شیء و صورت شما جابه‌جا کند.
۴. مکث کنید و صبر کنید
وسط هیجان‌انگیزترین لحظه بازی ناگهان متوقف شوید. بعد حدود پنج ثانیه آرام صبر کنید. بیشتر کودکان به صورت شما نگاه می‌کنند تا بپرسند «چرا ایستادی؟» و این نگاه یک لحظه توجه مشترک است.
۵. کوتاه و پرجنب‌وجوش باشید
با کودکان خردسال حالت چهره‌تان را کمی اغراق کنید و چیزها را با یک کلمه نام ببرید. برای مثال، «وای، پرنده!» از یک جمله بلند بهتر جواب می‌دهد. وقتی فرزندتان به شما نگاه کرد، فوراً لبخند بزنید تا نگاه کردن ارزش داشته باشد.
۷ بازی که توجه مشترک را می‌سازند
بازی‌های زیر روی مرحله‌های مختلف توجه مشترک کار می‌کنند. از مرحله‌ای که فرزندتان در آن است شروع کنید و کم‌کم بالا بروید.
| بازی | چطور بازی کنیم | هدف | سن |
|---|---|---|---|
| ۱. دالی‌موشه | صورتتان را زیر پارچه پنهان کنید و با «دالی‌موشه!» آشکار کنید | تعامل رودررو | ۶ ماهگی به بالا |
| ۲. حباب | حباب بدمید، بعد عصا را کنار صورتتان نگه دارید و صبر کنید | نگاه کردن بین صورت و شیء | ۹ ماهگی به بالا |
| ۳. غلتاندن توپ | توپ را بغلتانید، بگویید «به من!» و دست‌هایتان را باز کنید | نوبت‌گیری و نگاه | ۱۲ ماهگی به بالا |
| ۴. اسباب‌بازی پنهان | اسباب‌بازی را جایی قابل دیدن بگذارید و با چشم و انگشت نشانش بدهید | دنبال کردن اشاره | ۱۲ ماهگی به بالا |
| ۵. تماشای پنجره | به پرنده، گربه یا ماشین اشاره کنید و اسمش را بگویید | دنبال کردن اشیای دور | ۱۲ ماهگی به بالا |
| ۶. خراب کردن برج | با هم مکعب‌ها را روی هم بچینید، پیش از خراب کردنش مکث کنید و منتظر نگاه بمانید | جابه‌جا کردن نگاه | ۱۵ ماهگی به بالا |
| ۷. کتاب تصویری | به یک تصویر اشاره کنید و اسمش را بگویید، بعد منتظر بمانید کودک اشاره کند | اشاره برای به اشتراک گذاشتن | ۱۵ ماهگی به بالا |
حباب برای بیشتر کودکان آسان‌ترین شروع است. حباب توجه را جلب می‌کند و درست جلوی صورت شما شناور است. و برای گفتن «دوباره!» کودک باید به شما نگاه کند.
در بازی اسباب‌بازی پنهان، اول فقط چشمانتان را به سمت اسباب‌بازی بچرخانید. اگر فرزندتان دنبال نکرد، انگشتتان را اضافه کنید. وقتی اسباب‌بازی را پیدا کرد، با هم جشن بگیرید تا دنبال کردن با شادی مشترک پاداش بگیرد.
برای کتاب، تکنیک‌های خواندن تعاملی در مقاله کتاب خواندن برای کودک مستقیم روی توجه مشترک کار می‌کنند. این بازی‌ها را چند بار در روز و در نوبت‌های کوتاه پنج تا ده دقیقه‌ای انجام دهید.
لحظه‌های روزمره برای توجه مشترک
برای توجه مشترک به زمان بازی جداگانه نیازی ندارید. برای مثال، کف صابون را در حمام، قاشق را سر غذا و جوراب را هنگام لباس پوشیدن با هم نام ببرید. در سوپرمارکت به یک سیب اشاره کنید، بگویید «سیب!» و منتظر نگاه بمانید. هر زبانی که در خانه با آن حرف می‌زنید، فارسی باشد یا ترکی یا انگلیسی، همان را به کار ببرید؛ توجه مشترک به یک زبان خاص وابسته نیست.
این روال‌ها هر روز تکرار می‌شوند. پس فرزندتان همان بازی کوچک را بارها بازی می‌کند و مهارت جا می‌افتد. درباره این رویکرد بیشتر را در مقاله انجام فلورتایم در خانه می‌توانید پیدا کنید.
پیشرفت توجه مشترک را در خانه چطور دنبال کنیم؟
شمردن پیشرفت، به‌جای فقط حس کردنش، هم شما و هم درمانگر را مطمئن می‌کند. هفته‌ای یک بار، در یک ساعت ثابت، ده دقیقه بازی آزاد را انتخاب کنید. در آن مدت، این سه رفتار را روی یک کاغذ بشمارید.
- پاسخ دادن: چند بار به چیزی که نشانش دادید نگاه کرد؟
- جابه‌جا کردن نگاه: چند بار خودش از اسباب‌بازی به صورت شما برگشت؟
- به اشتراک گذاشتن: چند بار چیزی را جلو آورد یا برای نشان دادن اشاره کرد؟
برای مثال، دیدن فقط دو پاسخ و هیچ اشتراک‌گذاری‌ای در هفته اول طبیعی است. پاسخ‌ها معمولاً اول بیشتر می‌شوند، بعد جابه‌جایی نگاه. اشتراک‌گذاری آخر از همه می‌آید، پس صبور باشید.
این برگه‌ها را به دیدارهای درمان بیاورید. با هم می‌بینیم کدام بازی جواب می‌دهد و برنامه خانگی را به‌روز می‌کنیم.
صفحه‌نمایش و توجه مشترک
صفحه‌نمایش عکس توجه مشترک را تمرین می‌دهد. کارتون نگاه کودک را جلب می‌کند، اما چهره‌ای در کار نیست که نگاه کند و واکنش نشان دهد. پس زیر دو سالگی صفحه‌نمایش را به حداقل برسانید.
اگر صفحه‌نمایش روشن است، کنار فرزندتان بنشینید، به چیزهای روی آن اشاره کنید، اسمشان را بگویید و منتظر بمانید به شما برگردد. برای اطلاعات بیشتر مقاله زمان صفحه‌نمایش و رشد زبان را ببینید.
۵ اشتباه رایج والدین
چرخاندن سر با دست: هدایت زورکی نگاه یک نگاه کوتاه می‌آورد. اما میل به اشتراک‌گذاری نمی‌سازد و می‌تواند کودک را از بازی دور کند.
تکرار «به من نگاه کن»: این دستور نگاه کردن را به تکلیف تبدیل می‌کند. توجه مشترک وقتی چیزی ارزش نگاه کردن داشته باشد، طبیعی می‌آید.
سیل پرسش‌ها: پرسش‌هایی مثل «این چیه؟ چه رنگیه؟» بازی را به امتحان تبدیل می‌کنند. به‌جای آن، نظرهای کوتاه بدهید، مثلاً «ماشین قرمز، چه تند!»
تصاحب بازی: برداشتن اسباب‌بازی و راه انداختن بازی خودتان علاقه کودک را می‌شکند. به‌جای آن، یک پیچ کوچک به بازی خودش اضافه کنید.
از دست دادن نگاه: اگر وقتی کودک به شما نگاه می‌کند سرگرم گوشی هستید، آن لحظه از دست می‌رود. در طول بازی گوشی را در اتاق دیگری بگذارید.
توجه مشترک در درمان چطور تمرین داده می‌شود؟
توجه مشترک یکی از پژوهش‌شده‌ترین مهارت‌هاست که در اوتیسم مستقیماً هدف قرار می‌گیرد. در سال ۲۰۰۶ کاساری و همکارانش ۵۸ کودک اوتیستیک ۳ تا ۴ ساله را به سه گروه تقسیم کردند. بعد از روزی ۳۰ دقیقه به مدت ۵ تا ۶ هفته، گروه توجه مشترک در نشان دادن و پاسخ دادن از گروه کنترل بهتر عمل کرد.
در پیگیری یک‌ساله در سال ۲۰۰۸، زبان بیانی در هر دو گروه درمان بیشتر از گروه کنترل رشد کرد. کار روی توجه مشترک بیشترین تفاوت را برای کودکانی ایجاد کرد که کمترین زبان را داشتند. رویکرد JASPER را که از این پژوهش‌ها شکل گرفت، در مقاله رویکردهای درمان اوتیسم شرح داده‌ایم.
در مرکز ما توجه مشترک را در چارچوب DIR/فلورتایم و با شروع از علایق خود کودک کار می‌کنیم. گفتاردرمانگر و کاردرمانگر برنامه را با هم می‌سازند.
برای مثال، برای کودکی که از نظر حسی نامنظم است، اول تنظیم حسی را هدف می‌گیریم و بعد بازی‌های توجه مشترک را. والدین در جلسه‌ها حضور دارند، چون پیشرفت واقعی در خانه رخ می‌دهد. برای کودکانی که حرف نمی‌زنند، در صورت نیاز حمایت PECS و ارتباط جایگزین را هم اضافه می‌کنیم.
چه زمانی درباره توجه مشترک باید به متخصص مراجعه کنید؟
اگر هر کدام از موارد زیر درباره فرزندتان صدق می‌کند، صبر نکنید و ارزیابی بگیرید. حمایت زودهنگام سریع‌ترین پیشرفت را در توجه مشترک می‌آورد.
- در ۱۲ ماهگی به‌ندرت به اسمش یا به جایی که اشاره می‌کنید برمی‌گردد
- در ۱۵ ماهگی هرگز برای درخواست چیزی اشاره نمی‌کند
- در ۱۸ ماهگی برای نشان دادن چیزی اشاره نمی‌کند یا چیزی نمی‌آورد
- نگاه کردن، اشاره کردن یا کلمه‌هایی را که قبلاً داشته از دست داده است
اگر مهارتی از دست رفته است، اصلاً صبر نکنید و اول با پزشک اطفالتان صحبت کنید. بعد در صورت نیاز ارزیابی‌های روان‌پزشکی کودک، شنوایی‌شناسی و گفتار و زبان را هماهنگ کنید. چگونگی ارزیابی را در مقاله ارزیابی گفتار و زبان توضیح داده‌ایم.
پرسش‌های متداول
توجه مشترک چیست؟
توجه مشترک یعنی کودک همراه با شما به یک شیء یا رویداد نگاه می‌کند و علاقه‌اش را با نگاه یا اشاره با شما به اشتراک می‌گذارد. این مهارت یکی از مهارت‌های اصلی برای رشد زبان، بازی و اجتماعی است.
توجه مشترک از چه سنی شروع می‌شود؟
اولین نشانه‌ها در ۶ تا ۹ ماهگی با دنبال کردن نگاه ظاهر می‌شود. دنبال کردن اشاره در ۹ تا ۱۲ ماهگی می‌آید و اشاره برای به اشتراک گذاشتن در ۱۵ تا ۱۸ ماهگی.
آیا نبودن توجه مشترک نشانه اوتیسم است؟
این یکی از زودترین نشانه‌های اوتیسم است، اما به‌تنهایی به معنای تشخیص نیست. شنوایی، بینایی و رشد کلی هم می‌توانند تصویر مشابهی بسازند. تشخیص را روان‌پزشک کودک و نوجوان می‌دهد.
آیا توجه مشترک همان تماس چشمی است؟
نه. در تماس چشمی دو نفر به هم نگاه می‌کنند. در توجه مشترک با هم به چیز سومی نگاه می‌کنند و نگاهشان را بین آن و یکدیگر جابه‌جا می‌کنند.
فرزندم برای چیزی که می‌خواهد اشاره می‌کند، اما هرگز چیزی را به من نشان نمی‌دهد. مشکل است؟
اشاره برای درخواست پیش از اشاره برای به اشتراک گذاشتن رشد می‌کند. اما اگر در ۱۸ ماهگی فرزندتان هنوز فقط برای درخواست اشاره می‌کند، ارزیابی بگیرید.
آیا توجه مشترک می‌تواند بعدتر رشد کند؟
بله. پژوهش‌های کاساری و همکارانش نشان داد کار هدفمند روی توجه مشترک این مهارت و رشد زبان بعدی را حمایت می‌کند، حتی در کودکان اوتیستیک. برای همین شروع زودهنگام اهمیت دارد.
فعالیت‌های توجه مشترک در خانه چقدر باید طول بکشد؟
بازی‌های کوتاه پنج تا ده دقیقه‌ای، چند بار در روز، کافی است. روال‌هایی مثل حمام، وعده‌های غذا و لباس پوشیدن را هم به لحظه‌های توجه مشترک تبدیل کنید.
آیا کودکی که حرف می‌زند هم می‌تواند در توجه مشترک دشواری داشته باشد؟
بله. بعضی کودکان کلمه‌های زیادی می‌گویند، اما فقط برای درخواست یا تکرار از آن‌ها استفاده می‌کنند، نه برای به اشتراک گذاشتن. در این صورت ارزیابی مهارت‌های کاربردشناختی زبان هم ارزش دارد.
درباره توجه مشترک به کدام متخصص مراجعه کنم؟
اول با پزشک اطفالتان صحبت کنید. گفتاردرمانگر روی ارتباط و بازی کار می‌کند و کاردرمانگر روی تنظیم حسی. اگر اوتیسم مطرح است، به روان‌پزشک کودک و نوجوان مراجعه کنید.
به‌طور خلاصه، توجه مشترک لحظه‌ای است که فرزندتان شروع می‌کند دنیا را با شما به اشتراک بگذارد. دنبال علاقه‌اش بروید، تا سطح صورتش پایین بیایید و همیشه وقتی به شما نگاه کرد پاسخ بدهید. اگر طی چند هفته پیشرفتی ندیدید، ارزیابی بگیرید.
برای موضوع‌های مرتبط، مقاله‌های ما درباره اختلال کاربردشناختی زبان، پژواک‌گویی (اکولالیا) و کودک دوساله‌ای که حرف نمی‌زند را ببینید.
منابع و مطالعه بیشتر
در نوشتن این مقاله از پژوهش‌های منتشرشده درباره توجه مشترک و یک فهرست رسمی مراحل رشد استفاده کرده‌ایم. پیوندهای زیر موضوع را با جزئیات بیشتری پوشش می‌دهند.
- کارپنتر، ناگل و توماسلو. شناخت اجتماعی، توجه مشترک و توانایی ارتباطی از ۹ تا ۱۵ ماهگی، تک‌نگاری‌های انجمن پژوهش در رشد کودک، ۱۹۹۸.
- کاساری، فریمن و پاپارلا. توجه مشترک و بازی نمادین در کودکان خردسال مبتلا به اوتیسم: یک مطالعه مداخله‌ای تصادفی کنترل‌شده، مجله روان‌شناسی و روان‌پزشکی کودک، ۲۰۰۶.
- کاساری و همکاران. پیامد زبانی در اوتیسم: مقایسه تصادفی مداخله‌های توجه مشترک و بازی، مجله مشاوره و روان‌شناسی بالینی، ۲۰۰۸.
- بوتما-بویتل. ارتباط توجه مشترک و زبان در اختلال طیف اوتیسم و رشد معمولی، پژوهش اوتیسم، ۲۰۱۶.
- CDC. علائم را بشناسید، زود اقدام کنید: مراحل رشد، مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا.
